W październiku 2010 roku analitycy Credit Suisse opublikowali interesujący raport, który przekonuje, że czynniki demograficzne sprawią, że USA nie stanie się ‘drugą Japonią’. Zdaniem Credit Suisse, USA znajdują się w bardzo korzystnej sytuacji demograficznej w porównaniu z Japonią, Niemcami, innymi państwami rozwiniętymi a nawet wieloma gospodarkami wschodzącymi.

Analitycy CS podkreślają, że USA posiadają rosnącą populację, rosnące zasoby siły roboczej, zrównoważone źródła przyrostu demograficznego (przyrost naturalny uzupełniany imigracją) oraz relatywnie korzystną strukturę wiekową populacji. W przeciwieństwie do Credit Suisse, dostrzegam potencjalne negatywne konsekwencje sytuacji demograficznej w USA – rosnąca populacja, rosnące zasoby siły roboczej w połączeniu ze znacznym ograniczeniem zdolności amerykańskiej gospodarki do kreowania nowych miejsc pracy wskazuje na długotrwały okres podwyższonego bezrobocia, ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Za Credit Suisse

Za Credit Suisse

Analiza Credit Suisse warta jest zapamiętania z innego powodu – pokazuje jak wielki błąd popełniają wszyscy badacze, którzy analizują zmianę sytuacji gospodarczej państw (zwłaszcza w analizie porównawczej) pomijają czynniki demograficzne. Analitycy CS rozbili wzrost gospodarczy w Japonii, Niemczech i USA w latach 1990-1999 i 2000-2009 na trzy części składowe:

  • zmianę populacji w wieku produkcyjnym
  • zmianę utylizacji populacji w wieku produkcyjnym (ilość przepracowanych godzin podzieloną przez populację w wieku produkcyjnym)
  • wzrost wydajności pracy

Na poziomie wzrostu realnego PKB widać sporą różnicę pomiędzy USA a Japonią i Niemcami. Rzecz w tym, że po uwzględnieniu zmian populacji w wieku produkcyjnym przewaga USA zanika. Po skorygowaniu zmian japońskiego PKB o kurczącą się populację w wieku roboczym zanikają ‘dwie stracone dekady’. Kluczowy, z punktu widzenia rozwoju gospodarczego wskaźnik wydajności pracy wzrastał w podobnym tempie w USA i w Japonii w latach 1990-1999.

Za Credit Suisse

Za Credit Suisse

Potencjalny wpływ demografii na sytuację gospodarczą i sytuację fiskalną widoczny jest jeszcze wyraźniej na wykresie wskaźnika old-age dependency ratio (ODR – liczba osób powyżej 65 roku życia przypadająca na 100 osób w wieku produkacyjnym)

Za Credit Suisse

Za Credit Suisse

Wskaźnik ODR zwiększył się w Japonii z około 17 do 35 w latach 1990-2009, w USA w tym samym okresie wskaźnik ten nie zmienił się (wynosi około 19). To oznacza, że pracujący Japończycy mają ‘do utrzymania’ dużo większą liczbę seniorów niż pracujący Amerykanie. Zjawisko to ma ogromne konsekwencje dla wydatków budżetowych oraz wzrostu udziału sektora publicznego w gospodarce.