Tragiczne wydarzenia w Norwegii obudziły zainteresowanie świata tym zamożnym państwem a także jego systemem społecznym, prawnym, sądowniczym i penitencjarnym.

Masowe morderstwo na wyspie Utoeya na nowo rozpętało dyskusję o dostępności broni i prawie do posiadania broni. Przeczytałem dwie takie dyskusje i ze zdumieniem zauważyłem, że żaden z uczestników nie sprawdził, że Norwegia ma jeden z najwyższych na świecie wskaźników ‘nasycenia bronią palną’. Na 100 Norwegów przypada 31 sztuk broni palnej.

Wielu komentatorów zauważyło jednak, że Norwegia jest jednym z najbezpieczniejszych państw na świecie. Incarceration rate, czyli wskaźnik więźniów na 100 000 mieszkańców wynosi w Norwegii 71. To dziesięć razy mniej niż w USA.

Norwegia posiada także jeden z najniższych na świecie wskaźników morderstw. W ostatnich trzech latach było to 0,64. Osiem razy mniej niż w USA.

Tak wygląda jedna strona medalu. Druga strona to rosnące wskaźniki przestępczości, które sprawdziłem na stronach Norweskiego Urzędu Statystycznego. Ze statystykami przestępczości jest wiele problemów. Dotyczą one tylko raportowanych przestępstw. Dlatego państwa, w których obywatele ufają służbom bezpieczeństwa i wierzą w ich skuteczność mogą mieć zawyżone wskaźniki (większy odsetek przestępstw się raportuje). Jeszcze większe problemy są z porównywaniem statystyk przestępczości między państwami. Tutaj problemem są różne definicje przestępstw. Najmniej kontrowersji jest chyba wokół morderstw ale już definicje gwałtu czy przestępstwa z użyciem przemocy mogą się diametralnie różnić. Część państw zalicza na przykład do gwałtów wiele czynów, które inne państwa traktują jak molestowanie seksualne.

Z powyższymi zastrzeżeniami chciałbym pokazać wykresy, które pokazują sporą rysę na obrazie spokojnej, idyllicznej Norwegii. Pierwsze trzy wykresy pokazują wskaźnik morderstw, przestępstw z użyciem przemocy i gwałtów na 100 000 mieszkańców w Norwegii, w latach 1960-2009. Dane o przestępstwach pochodzą Norweskiego Urzędu Statystycznego, wielkość populacji z Wikipedii:

Morderstwa:

Norwegia - morderstwa

Przestępstwa z użyciem przemocy:

Norwegia - przemoc

Gwałty:

Norwegia - gwalty

Jeszcze bardziej niepokojące jest porównanie powyższych trendów z trendami przestępczości w USA. Poniższy wykres pokazuje jaki odsetek amerykańskiego wskaźnikach przestępstw (na 100 000 mieszkańców) stanowił norweski. Dane o amerykańskiej przestępczości pochodzą z The Disaster Center.

Norwegia i USA przestepczosc

Tak się składa, że wzrost przestępczości w Norwegii, w latach 90′ wystąpił w tym samym czasie, w którym w USA weszły w okres niespodziewanego spadku przestępczości. Być może obserwujemy tu zwykłą konwergencję – wskaźniki przestępczości były w latach 60′ ‚zbyt’ niskie w Norwegii by mogły się na trwałe utrzymać. Być może jest jakieś inne wyjaśnienie tego zjawiska.