Kontynuuję rozważania o tym jakie zasady powinny stać się fundamentami nowego, lepszego systemu gospodarczego, który ludzkość powinna zbudować na gruzach nieefektywnego kapitalizmu korporacyjnego. Projekt takiego systemu przedstawił Nassim Taleb w artykule opublikowanym w Financial Times.

W poprzednim tekście skomentowałem 5 postulatów Taleba:

  • niedopuszczenie do istnienia korporacji stwarzających ryzyko systemowe
  • odejście od praktyki kapitalizowania zysków i socjalizowania strat
  • wprowadzenie zasady odpowiedzialności za błędy w systemie finansowym
  • zniesienie asymetrycznego systemu motywacyjnego
  • uproszczenie gospodarki globalnej, głównie poprzez zmniejszenie długu

6. Do not give children sticks of dynamite, even if they come with a warning . Complex derivatives need to be banned because nobody understands them and few are rational enough to know it. Citizens must be protected from themselves, from bankers selling them „hedging” products, and from gullible regulators who listen to economic theorists. To jest niezwykle radykalny postulat i jeden z najtrudniejszych do realizacji. Po pierwsze trudno określić, które derywaty są złożone a które proste. Po drugie, nie można zakazać ludziom zawierania transakcji handlowych. Po trzecie, dźwignia finansowa i pozory zabezpieczenia przed ryzykiem jakie oferują złożone struktury derywatowe mogą zostać zastąpione innymi mechanizmami (na przykład ubezpieczeniami portfela jak w czasie krachu w 1987 roku). Dlatego moim zdaniem, należy zacząć od wprowadzenia obowiązku publikowania wszystkich pozycji na rynku derywatów, ograniczenia wartości tych pozycji na przykład w stosunku do kapitału akcyjnego oraz ściągnięcia całego rynku derywatów na regulowane giełdy. Zasady te miałyby naturalnie dotyczyć wszystkich firm, nie tylko sektora finansowego.

7. Only Ponzi schemes should depend on confidence. Governments should never need to ‘restore confidence’. Problemy systemu finansowego nigdy nie polegają na braku zaufania. Jeśli brak zaufania ma realne przyczyny to są one właściwym sprawcą problemów w systemie finansowym. Jeśli brak zaufania nie ma realnych podstaw to nie stwarza poważnego ryzyka dla systemu. System finansowy powinien być skonstruowany w ten sposób by zmagać się z brakiem zaufania za pomocą bilansów i przepływów pieniężnych. Jak w związku z tym interpretować odejście od zasady wyceny mark-to-market? To krok w przeciwną stronę.

8. Do not give an addict more drugs if he has withdrawal pains. Using leverage to cure the problems of too much leverage is not homeopathy, it is denial. The debt crisis is not a temporary problem, it is a structural one. We need rehab. Taleb po raz kolejny postuluje redukcję długu. Wskazuje także na krótkowzroczność leczenia problemów gospodarczych wynikających z nadmiaru długu poprzez kreowanie nowego długu w celu stworzenia popytu na krótko ‘przykrywającego’ strukturalne problemy gospodarki. System potrzebuje radykalnych zmian.

9. Citizens should not depend on financial assets or fallible „expert” advice for their retirement. Economic life should be definancialised. We should learn not to use markets as storehouses of value: they do not harbour the certainties that normal citizens require. To kolejny postulat systemowy. Sytuacja, w której społeczeństwo opiera swój materialny dobrobyt na swoich inwestycjach a nie na swojej pracy musi prowadzić do patologii. Najbardziej naturalnymi zaburzeniami takiego systemu będą częste bąble spekulacyjne. W regule tym zawarta jest także inna kwestia często poruszana przez Taleba: nie ma czegoś takiego jak bezpieczna inwestycja. Im szybciej społeczeństwo się tego nauczy tym zdrowszy będzie system finansowy.

10. Finally, this crisis cannot be fixed with makeshift repairs, no more than a boat with a rotten hull can be fixed with ad-hoc patches. We need to rebuild the hull with new (stronger) materials; we will have to remake the system before it does so itself. Let us move voluntarily into Capitalism 2.0 by helping what needs to be broken break on its own, converting debt into equity, marginalising the economics and business school establishments, shutting down the „Nobel” in economics, banning leveraged buyouts, putting bankers where they belong, clawing back the bonuses of those who got us here, and teaching people to navigate a world with fewer certainties. Taleb proponuje powrót do starych, prostszych czasów gdy bankierstwo było niezwykle nudnym zajęciem a system finansowym pełnił służebne, wobec reszty gospodarki funkcje. Część komentatorów uważa, że w tym fragmencie Taleb pozwolił by przemówiły emocje a nie rozum. Nie zgadzam się z nimi. System gospodarczy potrzebuje radykalnej zmiany. Im bardziej świadoma, zaplanowana i kontrolowana będzie ta zmiana tym mniej przyniesie zniszczeń. Być może radykalnej zmiany potrzebuje także ekonomia jako nauka. Na pewno potrzebuje porzucenia skompromitowanych założeń o racjonalnych zachowaniach uczestników rynku i efektywności tego ostatniego. Z całą pewnością ekonomiści muszą sobie uświadomić, że nie uprawiają nauki ścisłej, że modele, którymi się posługują są tym bardziej ograniczone im więcej kuriozalnych (racjonalność!) założeń do nich przyjmują.

Uważam tekst Taleba za najbardziej inspirującą próbę nakreślenia podstaw alternatywnego dla kapitalizmu systemu gospodarczego. Mam nadzieję, że wzbudzi on autentyczną dyskusję o strukturalnych zmianach w systemie finansowym, która zastąpi gorączkowe ‘łatanie dziur’ w nieefektywnym kapitalizmie korporacyjnym.

Podziel się:
  • Print
  • Facebook
  • Twitter
  • Google Bookmarks
  • email
  • PDF
  • RSS
  • Wykop

Related posts:

  1. Kapitalizm 2.0 (część I)
  2. Paul Kanjorski: Koniec świata, którego nie było. Część I: ‘spiskowcy’
  3. W poszukiwaniu nowej Islandii – systemy bankowe EM
  4. Kapitalizm kolesiów w praktyce
  5. Kapitalizm zwyciężył! Komunizm pokonany! Epilog