Napracowałem się i przetłumaczyłem na język polski tabelę, którą Stephen Daggett sporządził dla amerykańskiego Kongresu, a której podano koszt najważniejszych amerykańskich wojen zarówno we współczesnych konfliktom dolarach jaki i z uwzględnieniem inflacji. Stany Zjednoczone, jako państwo, miało to niewątpliwe szczęście, że większość konfliktów zbrojnych toczyła poza swoim rdzennym terytorium, ewentualnie na jego obrzeżach. Wyjątkiem są tu jedynie wojna o niepodległość, wojna z Anglią z 1812-1815 (w czasie, której dzielni synowie Albionu spalili Biały Dom) oraz wojna secesyjna.
Lektura zestawienia jest fascynująca i jest w stanie rzucić światło na wiele geopolitycznych i ekonomicznych zagadek. W zestawieniu podano także, jaką część współczesnego PKB stanowiły wydatki na konkretną wojną oraz wydatki obronne jako całość (ponieważ na przykład koszty wojny w Wietnamie obejmują koszty związane bezpośrednio z prowadzeniem działań w Wietnamie a koszty rutynowych działań amerykańskiej armii nie są uwzględnione) co dodatkowo zwiększa walory informacyjne zestawienia.
Na przykład, powszechnie wygłaszane opinie (na przykład przez Paula Krugmana), że Wielką Depresję tak naprawdę zakończyła dopiero II wojna światowa stają się zupełnie zrozumiałe jeśli weźmie się pod uwagę, że w 1945 roku wydatki na obronę stanowiły 37,5% amerykańskiego PKB. Trudno sobie wyobrazić większy bodziec fiskalny. Pod koniec lat 30’ w USA panowało wysokie bezrobocie a aktywność gospodarcza nie wróciła do poziomów sprzed Wielkiej Depresji. Dopiero bodziec jaki zapewniła gospodarce II wojna światowa wydobyły USA z Wielkiej Depresji.
| Wojna | Lata wydatków wojennych | Wydatki w cenach bieżących (w mld USD) | Wydatki w cenach stałych z 2008 roku(w mld USD) | Rok największych wydatków (RNW) | Koszty wojny jako% PKB w(RNW) | Wydatki na obronę jako % PKB w (RNW) |
| Wojna o niepodległość | 1775-1783 | 0,101 | 1,825 | |||
| Wojna amerykańsko -angielska | 1812-1815 | 0,090 | 1,177 | 1813 | 2,2% | 2,7% |
| Wojna z Meksykiem | 1846-1849 | 0,071 | 1,801 | 1847 | 1,4% | 1,9% |
| Wojna secesyjna – Unia | 1861-1865 | 3,183 | 45,199 | 1865 | 11,3% | 11,7% |
| Wojna secesyjna – Konfederaci | 1861-1865 | 1 | 15,244 | |||
| Wojna z Hiszpanią | 1898-1899 | 0,283 | 6,848 | 1899 | 1,1% | 1,5% |
| I wojna światowa | 1917-1921 | 20 | 253 | 1919 | 13,6% | 14,1% |
| II wojna światowa | 1941-1945 | 296 | 4 114 | 1945 | 35,8% | 37,5% |
| Wojna w Korei | 1950-1953 | 30 | 320 | 1952 | 4,2% | 13,2% |
| Wojna w Wietnamie | 1965-1975 | 111 | 686 | 1968 | 2,3% | 9,5% |
| Wojna w Zatoce Perskiej | 1990-1991 | 61 | 96 | 1991 | 0,3% | 4,6% |
| Wojna w Iraku | 2003-2008 | 616 | 648 | 2008 | 1% | 4,2% |
| Wojna w Afganistanie | 2001-2008 | 159 | 171 | 2007 | 0,3% | 4,0% |
| Wojna z terroryzmem (bezpieczeństwo wewnętrzne) | 2001-2008 | 28 | 33 | 2003 | 0,1% | 3,7% |
| Razem wojna z terroryzmem po 11 września 2001 | 2001-2008 | 809 | 859 | 2008 | 1,2% | 4,2% |
Warto także zwrócić uwagę na olbrzymie koszty obecnych operacji wojskowych armii amerykańskiej w Iraku i Afganistanie. Koszty tych dwóch wojen wyniosły do 2008 roku 826 mld dolarów ( i są to koszty nie uwzględniające na przykład przyszłych wydatków na leczenie weteranów), były więc ponad 450 razy większe (z uwzględnieniem inflacji) niż koszty wojny o niepodległość oraz trzy razy większe niż koszty udziału USA w I wojnie światowej. Lepiej przedstawia się sytuacja jeśli przedstawimy te koszty jako procent PKB. Okaże się wtedy, że ‘obciążenie’ PKB wojnami w Iraku i w Afganistanie jest dwukrotnie mniejsze niż ‘obciążenie PKB’ wojną w Wietnamie i porównywalne z wojnami z Hiszpanią i Meksykiem z XIX wieku.
To właśnie wojna z Meksykiem zwróciła moją uwagę. Myślę, że z pewnością będzie kiedyś uznana za jedną z najbardziej zyskownych wojen w historii ludzkości (wojna inkasko-hiszpańska także będzie wysoko w tej klasyfikacji). Wojna z Meksykiem kosztowała zaledwie 1,8 mld dolarów z 2008 roku (to koszt kilku bombowców strategicznych albo 1/80 rządowej pomocy dla AIG, na dobrą sprawę operacja bombardowania Serbii w latach 90’ może okazać się droższa niż wojna z Meksykiem – utracona wtedy jeden samolot F -117 Stealth ). Z całą pewnością koszty wojny z Meksykiem stanowią niewielki promil wartości zasobów złota, ropy naftowej znajdujących się na podbitych terenach.
Related posts:
