Jest oczywiście druga strona medalu – w takim wariancie poważnie ucierpiałyby banki (głównie niemieckie).

Dewaluacja bez reform = ból bez zdrowienia. Pełna zgoda. Ale Grecja to nie Irlandia, gdzie reformy bez szoku są jeszcze wyobrażalne. Grecja inaczej się do nich nie weźmie.

Problemem krajów bałtyckich nie jest recesja. Recesja jest tylko symptomem zwijania się manii kredytowej. Problemem ciągle obecnym jest zupełny brak konkurencyjności na skutek wybujania się płac przy sztywnym kursie walutowym oraz ogromny dług zewnętrzny. Różnica (drobna z punktu widzenia równowagi zewnętrznej) w stosunku do Grecji jest taka, że w krajach bałtyckich dług publiczny jest umiarkowany, a ogromny dług posiadają obywatele. W Grecji jest pół na pół.

Jeśli chodzi o Polskę w EMU, to problemem w ocenie jest to, że korzyści sa łatwo namacalne (w szczególności ułatwienia w obrocie), a koszty bardzo trudno, bo to jest ukryte, podskórne i wychodzi po latach (a jeszcze boom kredytowy niejedni w czasie jego trwania uznawać będą za korzyść). Ponadto ma też dużą wariancję. Przy dozie szczęścia problemy nie wyjdą, ale przy innym zbiegu okoliczności, mamy katastrofę bałtycką.

Jeśli chodzi o bilans korzyści i strat, to eurozwolennicy mówią o pozytywnym wpływie rzędu pół procenta rocznie (raport o euro NBP mówi o 0,2-0,7%). Nie jest więc to coś, co warto robić za wszelką cenę (i nic się dramatycznego nie stanie, gdyby opóźnić korzystanie z tych wspaniałości o 10-15 lat). Takie okreslenia jak „korzystanie z waluty rezerwowej świata” to tylko kwiecista retoryka. Co do kosztów, to może jak „kurz opadnie” ktoś to oszacuje na postawie krajów bałtyckich i krajów śródziemnomorskich.

Chciałbym jednak zwrócić uwagę, że nie jest oczywista relacja „tańszy kredyt=dobrze”, mimo tego, że to jest uważane niemal za aksjonat w mainstream. Dlatego mówienie o korzyści w postaci niskich stóp procentowych jest dla mniej podejrzane. Dlaczego? Po pierwsze źródło tego „szczęścia” jest zagraniczne, a nie wewnętrzne. Wydawać by sie mogło, że nie ma nic lepszego niż napływ pieniędzy. Tymczasem istnieją opracowania, że np. takie kraje jak Meksyk, które mają ogromny udział transferów pieniężnych od obywateli pracujących w USA, netto na tym nie zyskują (jako gospodarka, bowiem oczywiście adresaci przelewów korzystają), bowiem to wywołuje rozmaite dystorsje. W przypadku kredytów, które trzeba w końcu zwrócić, korzyść robi się jeszcze mniej oczywista. Po drugie uważam, że każda gospodarka ma pewnien optymalny poziom stóp procentowych. Ustawienie zarówno za niskiego, jak i za wysokiego stwarza jakieś napięcia. Jakkolwiek trudno taki poziom oszacować, jest on niemal na pewno dodatni realnie. Niższe stopy powodują złe inwestycje i nadmierną konsumpcje. W miarę trudny pieniądz powoduje zaś, że tylko najbardziej sensowne inwestycje są podejmowane, a konsumpcja na kredyt jest ograniczona. Każda zaś gospodarka ma tylko pewnien ograniczony potencjał inwestycyjny. Zobacz, co się stało w wyniku boomu budowlanego: wzrosły koszty budowy, bowiem jest ograniczona skala zasobów, które można w tę działalność było zaangażować. Być może w wyniku niskich stóp gospodarka poczatkowo się szybciej rozwija, ale potem przychodzi taki kac, jak w krajach bałtyckich. Znasz bajkę o zającu i żółwiu?