Jednym z wielu wątków pobocznych dyskusji o drastycznym spadku udziału wydatków na żywność w wydatkach ogółem Amerykanów w okresie ostatnich 80 lat była kwestia tego czy konsumpcja niezdrowej żywności to kwestia umysłu czy portfela. Przyznam od razu, że pozornie stoję w tej dyskusji na straconej pozycji ponieważ korelacja pomiędzy ubóstwem a otyłością w państwach rozwiniętych jest wyraźna i zauważana przez ekspertów.

Myślę jednak, że sprawa jest dużo bardziej skomplikowana. Aby ‘rzucić’ trochę więcej światła na tę kwestię zdecydowałem się zwrócić uwagę na palenie papierosów. Nie wiem, ilu czytelników uzna te wyniki za zdumiewające a ilu za oczywiste, ale przynajmniej w USA występuje wyraźna korelacja pomiędzy paleniem a zamożnością – im mniej zamożni są ludzie tym większy odsetek z nich pali papierosy. Oto stosowny wykres Gallupa z 2008 roku:

Za Gallup

Za Gallup

Zdumiewające czy oczywiste? Mimo, że palenie papierów nie jest w USA tanim nałogiem (na całe szczęście niewiele jest cywilizowanych państw, w których palenie tytoniu jest tanim nałogiem) to największy odsetek palaczy jest wśród najbiedniejszych Amerykanów a najmniejszy odsetek palaczy wśród najbogatszych Amerykanów.

W związku z tą korelacja nasuwają się trzy pytania:

  • czy biedni ludzie palą ponieważ są biedni?
  • a może biedni ludzie są biedni ponieważ palą?
  • a może niska zamożność i skłonność do palenia mają wspólną przyczynę/przyczyny, które wyjaśniają obserwowana korelację?

Z ostrożności, nie będę zabierał zdania w tej kwestii. Nie odmówię sobie jednak pokazania innego wykresu z badań Gallupa, tym razem łączącego edukację i skłonność do palenia papierosów:

Za Gallup

Za Gallup

Co powyższe informacje wnoszą do dyskusji o tym czy konsumpcja niezdrowej żywności to kwestia umysłu czy portfela? Czy ludzie są otyli ponieważ są biedni? A może otyłość i niska zamożność mają te same przyczyny wyjaśniające korelację pomiędzy nimi?

Jeszcze jedna uwaga. Odkryliśmy kolejny podatek regresywny: akcyzę na wyroby tytoniowe. Tu od razu pojawia się pytanie: czy fakt, że palacze są nadreprezentowani w niższych grupach zamożności zwiększa czy zmniejsza skuteczność działań podwyższających ceny wyrobów tytoniowych w celu zmniejszenia konsumpcji papierosów?