W czasie przeszukiwania bazy danych statystycznych Banku Światowego stwierdziłem, że najwyższy czas sprawdzić czy da się ‘na szybko’ stwierdzić korelację pomiędzy obciążeniem gospodarki państwa wydatkami militarnymi a tempem wzrostu gospodarczego. Zdrowy rozsądek podpowiada przecież, że wydatki militarne nie są najbardziej efektywną alokacją zasobów – stopa zwrotu z inwestycji w czołgi i broń przeciwlotniczą nie jest zapewne wysoka, jeśli w ogóle może być pozytywna.

Co zrobiłem? Policzyłem średnie roczne wydatki militarne jako procent PKB dla trzech okresów (1990-1999, 2000-2009, 1990-2009) i zestawiłem z całkowitą zmianą PKB państw (wyrażonych w USD) w tym okresach. Co się okazało?

Okres 1990-1999:

wydatki militarne i zmiana PKB 1990-1999

Okres 2000-2009:

wydatki militarne i zmiana PKB 2000-2009

Okres 1990-2009:

wydatki militarne i zmiana PKB 1990-2009

Nie mam pewności czy zestawienie tych dwóch wskaźników (wydatki jako % PKB) i zmiana PKB w tej samej dekadzie dobrze oddaje związek między tymi procesami. Trudno mi więc stwierdzić czy rzeczywiście nie istnieje istotna negatywna korelacja pomiędzy wydatkami na zbrojenia  a tempem wzrostu gospodarczego (z wykresów wyłania się nie istotna pozytywna korelacja). Być może pokazana na wykresach korelacja wynika ze specyficznych właściwości gospodarki i geopolityki na przełomie XX i XXI wieku:

  • na zbrojenia wiele wydawały państwa naftowe (Angola, Arabia Saudyjska, ZEA), które rozwijały się szybko dzięki rosnącej cenie ropy naftowej
  • okres 1990-2009 to okres gonienia przez państwa wschodzące państw rozwiniętych a państwa wschodzące relatywnie dużo wydają na cele militarne

Muszę przyznać, że od jakiegoś czasu intryguje mnie fakt, że takie państwa jak Izrael, Singapur czy USA nie wykazują negatywnego wpływu wysokich wydatków militarnych na tempo wzrostu gospodarczego – przynajmniej w porównaniu do państw, które na cele militarne wydaje dwu czy trzykrotnie mniejszy odsetek PKB. Dane z bazy Banku Światowego nie pomagają wyjaśnić tego zjawiska. Być może ‘dywidenda pokoju’ wcale nie istnieje albo jej wielkość jest przeszacowana…

Dla czytelników lubiących wyzwania mam konkurs: odgadnijcie ekstremalne punkty z wykresów :)