W kwietniu 2009 roku zamieściłem na blogu niezwykle popularny w tamtym czasie wykres porównujący cztery wielkie rynki niedźwiedzia: 2007-2009, przekłucie bańki technologicznej, kryzys naftowy i z czasów Wielkiej Depresji. Od tego czasu amerykański rynek akcyjny zdążył wzrosnąć o kilkadziesiąt procent – najwyższy więc czas uaktualnić tamten wykres, tym bardziej, że jego twórca sporządził jego dalszą część, pod tytułem ‘Droga do odrodzenia’.

Zacznijmy od aktualnej wersji ‘czterech złych niedźwiedzi’:

Za dshort.com

Jak można zauważyć trwający od marca odbicie na rynku akcyjnym wyniosło indeksy w USA dużo powyżej poziomów, na których znajdowały się w tym samem czasie (jeśli za początek wykresu przyjmiemy szczyt notowań) rynki akcyjne w czasie Wielkiej Depresji i kryzysu naftowego. Przynajmniej częściowo wydaje się to uzasadnione. Nikt już nie spodziewa się powtórzenia scenariusza z lat 30’ – skala budżetowej, fiskalnej i monetarnej interwencji jest tak duża, że nie ma mowy o Wielkiej Depresji 2.0. Myślę, że co do tego panuje konsensus nawet wśród najbardziej pesymistycznych komentatorów.

Warto więc spojrzeć na bardziej optymistyczną wersję wydarzeń. Poniższy wykres porównuje ‘drogi do odrodzenia’ po ‘czterech złych niedźwiedziach’. Jest to wykres dostosowany o inflację – co ma sporo sensu ze względu na fakt, że Wielka Depresja to epizod istotnej deflacji a kryzys naftowy to okres wysokiej inflacji. Jak można zauważyć, po osiągnięciu lokalnego minimum, wszystkie rynki testowały dołek, w przypadku rynku niedźwiedzia z lat 30’: testowały bardzo skutecznie.

Za dshort.com

Istnieje alternatywna wersja tego wykresu, zakładająca, że marcowy dołek był długoterminowym minimum. Naturalnie, jest to scenariusz bardzo optymistyczny.

Za Dshort.com

Moim zdaniem, zwracanie uwagi na takie zestawienia jak powyższe ma pewną istotną zaletę. Przekonuje inwestorów, że rynki mogą podążyć w trendzie dalej niż by się to mogło wydawać. Najgorszą rzeczą jaką może zrobić inwestor jest zaprogramować się na jakąś stronę rynku. Historyczna perspektywa pomaga nabrać potrzebnej skromności względem rynku.

Natomiast, podobnie jak Felixa Salmona, irytują mnie próby tworzenia strategii inwestycyjnych na podstawie takich porównań rynków oddalonych od siebie o dziesiątki lat, a czasem o tysiące kilometrów. Oto przykład: porównanie indeksu Nikkei (od 1980 roku) wyrażone w dolarach i indeksu S&P 500 (od 1990 roku) wyrażone w nie-dolarach (chodzi o to, że obydwa indeksy wyglądają tak jak widzą je zagraniczni inwestorzy):

Za Bank of America

Analityk Bank of America sugeruje na podstawie powyższej analogii, że S&P 500 może od obecnego poziomu wzrosnąć o kolejne 40% do końca 2010 roku. Co prawda, uważam, że porównanie S&P 500 z Nikkei ma bardzo dużo sensu ponieważ obydwa indeksy obrazują stan gospodarek po przekłuciu bąbla na aktywach finansowych, gospodarek funkcjonujących w warunkach delewarowania po załamaniu się boomu kredytowego, to jednak wyciąganie wniosków inwestycyjnych dla liczby przypadków n=2 jest bardzo nierozsądne. Tym bardziej, że dostosowanie wartości indeksów o kurs waluty jest bardzo naciągane ponieważ S&P 500 w dużo większym stopniu zależy od zagranicznych inwestorów niż Nikkei zależał w lat 90’. Najzabawniejsze, i najbardziej straszne zarazem, jest jednak to, że hipotetyczna, anonsowana zwyżka S&P 500 o 40% odpowiadać ma mini-hossie na Nikkei z przełomu stuleci. Pytanie brzmi: czy w obecnych warunkach naprawdę można liczyć na napompowanie gigantycznej bańki spekulacyjnej na świecie, a takim właśnie bąblem była hossa technologiczna z końca lat 90’?

Najnowsze komentarze:

• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…
• Jankomuzykant – @Trystero

  „AGW jest poważnie traktowane i udowodniony (nie będę dyskutował o…

Profesor Leszek Balcerowicz udzielił Gazecie Wyborczej wywiadu. Pochwalił rząd za próbę utrzymywania niskiego deficytu budżetowego (rozumiem, że o pomyśle otwarcia postępowania Komisji Europejskiej w sprawie nadmiernego deficytu nie słyszał) oraz zganił rząd za opóźnienia w prywatyzacji. Zgodnie z artykułem Pulsu Biznesu profesor Balcerowicz miał powiedzieć: Poprzedni rząd prowadził spójną politykę antyprywatyzacyjną: zapowiadał, że nie będzie prywatyzował i tak czynił. Obecny zapowiada prywatyzację, ale robi niewiele. Bessa giełdowa nie jest usprawiedliwieniem.

Ustalmy dwa fundamentalne fakty. Po pierwsze, bessa obniża wyceny aktywów finansowych. Aktywa, na przykład przedsiębiorstwo, które przed bessą warte były X, w czasie bessy warte są 30%-50% X. Jeśli sytuacja fundamentalna się nie zmieni to te same aktywa po bessie ponownie warte będą X, a z reguły więcej niż X. Po drugie, prywatyzacja to sprzedawanie należących do państwa aktywów finansowych, w postaci przedsiębiorstw. Na podstawie tych dwóch założeń powstaje niezwykle logiczny wniosek: jeśli coś usprawiedliwia brak prywatyzacji, która jest bardzo pożytecznym procesem, to właśnie niska wycena aktywów finansowych. Typowa dla bessy. Stąd, jeśli coś usprawiedliwia brak prywatyzacji to właśnie bessa!

Doskonale o tym wiedzą prywatni przedsiębiorcy i zarządzający funduszami typu Private Equity, którzy w czasie bessy niemal zupełnie rezygnują z upubliczniania należących do siebie firm. To, że w czasie bessy nie ma IPO nie wynika z braku ludzi chętnych do sprzedania swoich firm na giełdzie, wynika z faktu, że brak jest ludzi skłonnych zaakceptować tak niskie wyceny swoich przedsiębiorstw. W czasie bessy, swoje przedsiębiorstwa sprzedają ci, którzy muszą to zrobić (z powodu długów czy innych problemów finansowych). Pozostali właściciele czekają na poprawę koniunktury by sprzedać swoje firmy. Jeśli więc rząd może poczekać z prywatyzacją przedsiębiorstw na lepszą koniunkturę to powinien to zrobić w interesie Skarbu Państwa, a więc wszystkich obywateli.

Jeśli czytelnicy chcieliby się przekonać ile Skarb Państwa może stracić na prywatyzowaniu firm w czasie głębokiej bessy to mogą sprawdzić wyceny przedsiębiorstw wprowadzonych przez SP na giełdę w ostatnich latach. Na przykład, akcje Ruchu (spółki bardzo defensywnej, a więc teoretycznie odpornej na bessę) sprzedawano po około 18 złotych. Na szczycie hossy Kompania Węglowa, sprzedała część swojego pakietu akcji Ruchu po około 30 złotych. Dziś akcje Ruchu kosztują trochę ponad 7 złotych. Podobny mechanizm można zauważyć w przypadku akcji Azotów Tarnów i Enei (bardzo defensywna firma) – wprowadzonych na giełdę w 2008 roku.

Jeszcze jedna uwaga: największym paradoksem jest chyba fakt, że przy spowolnieniu całego procesu prywatyzacji, rząd najmocniej pracuje nad prywatyzacją spółki, której wycena najbardziej ucierpiała wskutek bessy: Warszawskiej Giełdy Papierów Wartościowych.

Najnowsze komentarze:

• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…
• Jankomuzykant – @Trystero

  „AGW jest poważnie traktowane i udowodniony (nie będę dyskutował o…

Zwracałem już uwagę na niebezpieczeństwo pomylenia ‘rajdów byka’ w czasie silnej i długotrwałej bessy z początkiem prawdziwego rynku byka. Jednym z symptomów silnego rynku niedźwiedzia są gwałtowne odreagowania indeksów wynoszące ceny akcji na kilkadziesiąt procent w górę. Naturalnie, to co różni te ruchy rynku od rynku byka jako takiego jest fakt, że po tych silnych impulsach w górę rynek zawsze ‘poprawia’ ostatnie minima.

Na przykład, trwająca już niemal trzy dekady bessa na rynku akcyjnym w Japonii przyniosła inwestorom: 13 rajdów po 15% i więcej, siedem rajdów po 30% i więcej, trzy rajdy po 50% i więcej i jeden rajd o więcej niż 100%. W czasie tych 29 lat Nikkei nie ustanowił jednak nowego szczytu, poprawiał natomiast kolejne dołki.

Dlatego chciałem pokazać czytelnikom bloga wyśmienity wykres zrobiony przez Briana Shannona, który pokazuje główne ruchy w górę i w dół w czasie Wielkiej Depresji, a więc w latach 1929-1933. Z całą pewnością po kilku z zaprezentowanych na wykresie rajdach byka ogłaszano początek nowej hossy by przekonać się, że rynek nie zakończyć jeszcze sekwencji spadkowej. W końcu wśród ośmiu największych rajdów tego okresu znalazły się ruchy o 19%, 28%, 29%, 31%, 39% i 52%. Żaden z nich nie rozpoczął trwałego rynku byka. Ten zaczął się sekwencją trzech ruchów: zwyżki o 101%, spadku o 39% i zwyżki o 122%.

Najnowsze komentarze:

• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…
• Jankomuzykant – @Trystero

  „AGW jest poważnie traktowane i udowodniony (nie będę dyskutował o…

Prezentowałem już na blogu dwa, pełne informacji wykresy pokazujące skalę i tempo rozwoju recesji gospodarczej i bessy na rynku akcyjnym w USA. Pierwszy z nich porównywał cztery wielkie rynki niedźwiedzia: obecny, bessę z lat 30′, bessę z lat 70′ i przebicie bańki technologicznej na początku obecnej dekady.

Drugi wykres porównywał spustoszenie jakie na amerykańskim rynku pracy poczyniły recesje po II wojnie światowej. Destrukcję rynku pracy prezentowano jako procentową ilość miejsc pracy (w stosunku do wielkości siły roboczej) utraconych w czasie recesji. Taki sposób prezentacji danych pozwala pominąć problem wielkości siły roboczej jaki występuje gdy ilość utraconych miejsc pracy podaje się w milionach.

Dziś chciałem pokazać uaktualnione wersje wykresów, biorące pod uwagę marcowe odbicie na giełdach oraz marcowy raport z rynku pracy. Wykresy te pozwolą nabrać większego dystansu do tego co się dzieje w gospodarce i na rynku akcyjnym.

Cztery wielkie rynki niedźwiedzia :

Za Calculated Risk

Utrata miejsc pracy w powojennych recesjach:

Za Calculated Risk

• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…
• Jankomuzykant – @Trystero

  „AGW jest poważnie traktowane i udowodniony (nie będę dyskutował o…

Wielokrotnie podejmowałem na blogu temat rajdów byka w czasie silnych rynków niedźwiedzia. Zwracałem uwagę, że te gwałtowne odbicia wprowadzać mogą wielu inwestorów w błędne przekonanie o zakończeniu trendu spadkowego. Tym niemniej, na takich gwałtownych odbiciach wytrawni inwestorzy mogą zarabiać.

Najważniejszymi czynnikami w handlowaniu pod krótkoterminowe odbicia są:

• stworzenie, wykorzystanie dobrego wskaźnika wyprzedania rynku
• umiejętna dywersyfikacja
• zdolność intelektualna i psychiczna do postawienia i wyegzekwowania zlecenia ochraniającego (stop loss)
• zdolność do postawienia zlecenia zbierającego zyski (profit target)

Okazuje się, że potencjalne zyski mogą być więcej niż przyzwoite. Bespoke zaprezentowała listę 25 spółek z indeksu S&P 500, które zyskały najbardziej od dołka ustanowionego 9 marca do zamknięcia w piątek 20 marca. Z 25 najlepszych w tym okresie spółek prawie 50% (12) należało do sektora finansowego, łącznie z liderem rankingu: AIG, która zyskała 234%. Citigroup zyskało w tym czasie 149% a trzeba przypomnieć, że jest to spółka o kapitalizacji i płynności przewyższającej największe i najbardziej płynne spółki z polskiej giełdy. Z czołowej 25 sześć spółek reprezentowało sektor consumer discretionary.

Sporządziłem podobne zestawienie dla warszawskiej giełdy. Wziąłem pod uwagę okres od 18 lutego do 20 marca, czyli od lokalnego dołka na indeksie WIG do piątkowego zamknięcia. 25 najlepszych spółek w tym okresie prezentuje poniższa tabela.

Najnowsze komentarze:

• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…
• Jankomuzykant – @Trystero

  „AGW jest poważnie traktowane i udowodniony (nie będę dyskutował o…