Blog Daily Chart na stronach The Economist opublikował dwa wykresy pokazujące udział rynków wschodzących w poszczególnych, globalnych wskaźnikach gospodarczych. Wykresy te podkreślają trzy niezwykle ważne procesy.

Po pierwsze, rynki wschodzące stają się siłą napędową globalnej gospodarki. W 2011 roku udział emerging markets w globalnym PKB z uwzględnieniem siły nabywczej (PPP – purchasing-power parity) wyniesie 54%. W przypadku PKB mierzonego cenami rynkowymi udział EM jest mniejszy. W 2010 roku wyniósł 38% – dwa razy tyle co dwie dekady temu.

Rynki wschodzące dominują już w przypadku produkcji przemysłowej o czym świadczy udział EM w globalnej konsumpcji miedzi i stali. Emerging markets odpowiadają już za ponad połowę inwestycji w środki trwałe i przyciągają ponad połowę zagranicznych inwestycji bezpośrednich.

Po drugie, mimo dynamicznego wzrostu gospodarczego w ostatnich trzech dekadach rynki wschodzące zdecydowanie ‘odstają’ od rynków rozwiniętych gdy uwzględni się wskaźniki gospodarcze per capita, a więc na mieszkańca. Proszę zwrócić uwagę, że największy udział EM notują w globalnej populacji. Sięga on 85%.

Wyraźnie widać też problemy rynków wschodzących z efektywnością energetyczną. Pokazuje to porównanie udziału EM w globalnym PKB i globalnej emisji CO2 i globalnej konsumpcji ropy naftowej.

Za Daily Chart

Po trzecie, poniższy wykres fenomenalnie pokazuje strukturalne nierównowagi pomiędzy rynkami wschodzącymi a rynkami rozwiniętymi. Wyraźnie widać pozytywny bilans handlu zagranicznego rynków wschodzących. Można także zaobserwować zdecydowanie większy udział EM w globalnym PKB niż w globalnej konsumpcji. Udział konsumpcji w PKB państw wschodzących jest wyraźnie niższy niż w przypadku państw rozwiniętych.

Wreszcie, zaobserwować możemy zdecydowanie niższy udział sektora finansowego i długu w gospodarkach wschodzących. Proszę zwrócić uwagę na wskaźniki udziału w kapitalizacji giełd, w wartości aktywów finansowych i długu sektora publicznego.

Wykres poniżej przedstawia zmiany kilku kluczowych wskaźników pomiędzy latami 1990,2000 i 2010:

Za Daily Chart

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Ile można było zarobić na najlepszym rynku akcyjnym na świecie (wśród 73 najważniejszych) rozpoczynając na nim inwestycję 1 stycznia 2000 roku? Myślę, że odpowiedź trochę zmartwi czytelników. Po pierwsze dlatego, że niewiele osób zarobiło 1446%  w ostatniej dekadzie a taka właśnie jest 10 letnia stopa zwrotu z najlepszego rynku na świecie. Po drugie dlatego, że okazuje się, że taka okazja była dosłownie ‘za miedzą’ – na Ukrainie.

Bespoke opublikował tabelę pokazującą dziesięcioletnie stopy zwrotu z rynków akcyjnych (do 1 grudnia 2009). Jak wspomniałem ranking otwiera Ukraina. Za nią uplasowały się Rumunia (924%) i Wenezuela (894%). W tabeli jest sporo niespodzianek. Dla mnie największym zaskoczeniem jest pozycja Chin – na początku 4 dziesiątki. Warszawska giełda znalazła się w zestawieniu na 50 miejscu z wynikiem 32% – zdecydowanie najgorszym w regionie .

Zdziwiły mnie te wyniki. Okazało się, że Bespoke wziął pod uwagę WIG20. Gdyby jako reprezentanta polskiego rynku akcyjnego uznać indeks szerokiego rynku WIG to dziesięcioletnia zmiana wyniosłaby jakieś 122% (niewiele mniej od Chin z wynikiem 137%).

Cała tabela znajduje się poniżej. Przedstawia stopy zwrotu w walucie lokalnej i są to stopy zwrotu z indeksów a więc najprawdopodobniej nie są to wyniki typu total return:

Za Bespoke

Tym na co warto zwrócić uwagę jest gigantyczna dysproporcja pomiędzy wynikami rynków akcyjnych w państwach rozwiniętych i wschodzących. Jeśli weźmiemy państwa G7 to tylko Kanada zanotowała pozytywną stopę zwrotu. Średnia dla G7 to -23% a mediana to -24%. Tak więc dla rynków akcyjnych w największych państwach to była stracona dekada

Dla porównania, średnia stopa zwrotu rynków akcyjnych BRIC to 346% a mediana 267%. Na czele tabeli znajdują się same rynki wschodzące. Pierwszym przedstawicielem państw rozwiniętych na liście jest Norwegia, która ze stopą zwrotu na poziomie 121% zajmuje 37 miejsce.

Nie ma więc wątpliwości, że na rynkach akcyjnych w latach 2000-2009 ‘królowały’ rynki wschodzące.

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Powszechnie przyjmuje się, że kryzys finansowy, będący wynikiem załamania na rynku hipotecznym w USA spowodował recesję gospodarczą w najbardziej rozwiniętych państwach, która ‘rozlała się’ na cały świat. Wszystko zgodnie z powiedzeniem ‘Ameryka sobie kichnęła, a świat złapał grypę’.

Najnowszy raport prognostyczny Międzynarodowego Funduszu Walutowego dla Azji i regionu Pacyfiku sugeruje, że kierunek bodźców gospodarczych pomiędzy centrum a peryferiami mógł zmienić, choćby tymczasowo, wskutek kryzysu finansowego. Odrodzenie gospodarcze w wschodzącej Azji nie tylko jest silniejsze niż w Ameryce Północnej i Europie ale także wystąpiło wcześniej (już w marcu, kwietniu 2009 roku). Co ciekawe, to samo można powiedzieć o innych gospodarkach wschodzących: Brazylii, Argentynie, Turcji oraz Polsce.

Świetnie przedstawia ten problem poniższy wykres:

Za IMF

Dlatego zupełnie uzasadnione wydaje się pytanie z tytułu tego wpisu. Czy kreowanie globalnych bodźców gospodarczych przesunęło się już ku rynkom wschodzącym czy też sytuacja z 2009 to tylko aberracja?

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Gdyby ktoś spojrzał na poniższą tabelę zawierającą stopy zwrotu z ponad 80 najważniejszych rynków akcyjnych na świecie w 2009 roku nie nabrałby przekonania, że trwa największa od Wielkiej Depresji bessa na rynku kapitałowym. Z całą pewnością nie sugerują tego stopy zwrotu z rynków akcyjnych w Peru (96,34%), Chinach (88,66%), Sri Lance (67,67%), Rosji (64,21%) i Indonezji (62,98%).

Zaledwie w 18 państwach stopa zwrotu z rynku akcyjnego jest ujemna w 2009 roku. Najwięcej straciły egzotyczne rynki w Puerto Rico, Ghanie i Kostaryce (od -54% do -43%). Trzeba jednak pamiętać, że w 2008 roku giełdy w tych państwach zanotowały bardzo dobre stopy zwrotu, może z wyjątkiem Puerto Rico (-36%). Giełda w Ghanie zyskała 58% w 2008 roku, w Kostaryce straciła zaledwie 4%.

Istnieje kilka rynków akcyjnych, które po olbrzymich spadkach w 2008 roku nie zdołały się odrodzić w 2009 roku. Na przykład giełda w Bułgarii po spadku o 80% w 2008 notuje w 2009 roku spadek o 1,5%, giełda w Dubaju po 72% spadku w 2008 roku rośnie ‘zaledwie’ 12% w 2009 roku, giełda na Łotwie spada w 2009 roku o 1,5% po spadku o 54% w 2008 roku.

Wyraźnie widoczny jest też podział na szybko odradzające się rynki wschodzące (Ameryka Łacińska, wschodząca Azja) oraz borykające się z problemami rynki wschodzące Europy oraz rynki rozwinięte.  Właśnie na ten fakt chciałem zwrócić uwagę publikując poniższe zastawienie. Poniżej cała tabela. Tabela ze stopami zwrotu w 2008 roku jest tutaj.

Za Bespoke

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Korporacyjne obligacje śmieciowe amerykańskich spółek, czyli znajdujące się poniżej ratingu inwestycyjnego, przyniosły zwrot w wysokości 29% w pierwszej połowie 2009 roku i okazały się lepsze od obligacji skarbowych USA o 34%. Dobrze spisywały się też obligacje korporacji o wysokim ratingu kredytowym – zyskały 9,2% w pierwszych sześciu miesiącach 2009 roku. Oczywiście, obligacje korporacyjne okazały się dużo korzystniejszą lokatą kapitału od rynku akcyjnego w USA.

Wszelkie spready kredytowe (czyli różnice pomiędzy rentownością różnych papierów dłużnych, na przykład obligacji skarbowych i inwestycyjnych obligacji korporacyjnych) powróciły lub zbliżają się do poziomów sprzed upadku Lehman Brothers. Najlepszym przykładem diametralnej zmiany na rynku kredytowym będzie TED spread, różnica pomiędzy oprocentowaniem trzymiesięcznych bonów skarbowych USA a trzymiesięcznym LIBOR (czyli różnica pomiędzy tym ile za pożyczenie pieniędzy na trzy miesiące płaci amerykański rząd a ile płacą amerykańskie banki). TED spread spadł z 464 punktów bazowych (4,64%) w październiku 2008 roku do 42 punktów bazowych w lipcu 2009 roku. Powstaje naturalnie pytanie o to, na ile poprawa sytuacji na rynku kredytowym jest wynikiem polepszenia sytuacji gospodarczej a na ile rezultatem działań wspierających płynność i bezpośrednich gwarancji kredytowych udzielanych przez FED i Departament Skarbu.

Wzrost apetytu an ryzyko widać także na rynku CDS na dług państwowy. Koszt ubezpieczenia obligacji emitowanych przez niezależne podmioty znacząco spadł w pierwszej połowie 2009 roku, w przypadku wielu państw wschodzących od 40% do 60%. Sytuację na rynku CDS przedstawia poniższy wykres:

Za Bespoke

Sytuacja na rynku kredytowym w państwach wschodzących nie odbiega od postawy rynków akcyjnych w tych państwach. Giełda w Chinach wzrosła w 2009 roku o spektakularne 81%. Inne państwa BRIC nie mogą pochwalić się wysokimi stopami zwrotu, ale średnia stopu zwrotu dla całego BRIC to budzące szacunek 57%

Za Bespoke

Wszystkie omówione wskaźniki sugerują wzrost apetytu na ryzyko. Biorąc pod uwagę jak wielka była awersja do ryzyka na początku 2009 roku powrót rynków do ‘normalności’ po odsunięciu groźby implozji systemu finansowego wydaje się naturalny. Problemy zaczynają się gdy próbuje się ekstrapolować trend z pierwszych siedmiu miesięcy 2009 roku na przyszłe kwartały.

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…