Ogniwa paliwowe nie są wynalazkiem nowym a mimo to pierwsze medialne doniesienia o Bloom box wytwarzanym przez firmę Bloom Energy wywołały w USA gigantyczną dyskusję o przyszłości zaprezentowanego wynalazku. Nie trudno znaleźć powody takiej reakcji mediów, komentatorów i analityków.

Po pierwsze, przedstawione urządzenie istnieje. Nie jest prototypem, rysunkiem technicznym na deskach kreślarskich. Bloom box pracuje od kilku a nawet kilkunastu miesięcy w prawie 20 firmach – przy tym mówimy tutaj o takich korporacjach jak Google, Wal-Mart, FedEx czy eBay.

Po drugie, za biznesowym projektem Bloom Energy stoi firma Venture Capital z Doliny Krzemowe – Kleiner, Perkins, Caulfield and Byers – zespół ludzi, który ‘odkrył’ Netscape, Amazon i Google (ale także będący dużo bliżej ‘klapy’ niż sukcesu projekt Segway). Co więcej, według nieoficjalnych informacji Kleiner, Perkins, Caulfield and Byers zainwestował w projekt Bloom Energy ponad 100 mln dolarów. Łącznie w Bloom Energy zainwestowano już 400 mln USD.

Po trzecie, konstruktor ogniwa paliwowego i prezes Bloom Energy, K.R. Sridhar, nie jest kontrowersyjnym naukowcem – samoukiem lecz uznanym inżynierem z wieloletnim stażem pracy w NASA, wcześniej pracującym nad udanym projektem urządzenia mającego wytwarzać tlen na Marsie.

Po czwarte, Bloom box idealnie trafia w rynek z urządzeniem zdolnym efektywnie i ekologicznie wytwarzać energię elektryczną. K.R. Sridhar twierdzi, że urządzenie może wytwarzać energię elektryczną z gazu ziemnego w cenie 8-10 centów za kilowatogodzinę, a więc taniej niż koszt energii elektrycznej w wielu rejonach USA.

Zachęcam do obejrzenia 13 minutowego fragmentu programu 60 minutes w telewizji CBS, w którym przedstawiono urządzenie i jego twórcę:

Ogniwa paliwowe w elektrochemicznym procesie przetwarzają paliwo (wodór, gaz ziemny, biogaz). Są efektywne energetycznie. Gdy paliwem jest wodór nie występuje produkcja CO2 – w przypadku używania gazu ziemnego emisja CO2 jest niższa przynajmniej o 50% od tradycyjnych metod wytwarzania energii elektrycznej.

Trzy najważniejsze problemy dotyczące komercyjnego zastosowania Bloom box i ogniw paliwowych to:

• koszt urządzenia
• trwałość
• zdolność do pracy w niskich temperaturach

W tej chwili Bloom box kosztuje $700 000 – $800 000. Przy takiej cenie nie ma szans na komercyjny sukces urządzenia, nawet w Kalifornie gdzie 20% ceny jest subsydiowane przez stanowe, a 30% przed federalne ulgi podatkowe. Sridhar twierdzi jednak, że w okresie dziesięciu lat będzie w stanie produkować Bloom box w cenie $3000 za urządzenie. Jedno, co najwyżej dwa, urządzenia wystarczą do zapewnienia energii elektrycznej amerykańskiemu domowi więc jeśli Bloom Energy osiągnie swój cel to komercyjny sukces urządzenia będzie pewny.

Naturalnie, jeśli Bloom Energy będzie w stanie stworzyć ogniwo paliwowe zdolne pracować przez kilkanaście, kilkadziesiąt lat oraz odporne na niskie (ujemne) temperatury.

Fakt, że Bloom box może być zasilany gazem ziemnym jest poważną zaletą urządzenia. Po pierwsze, 56% amerykańskich gospodarstw domowych już jest podłączona do sieci gazowej. Po drugie, zasoby gazu ziemnego są globalnie bardzo duże oraz posiadają dużo lepsze rozmieszczenie geograficzne z geopolitycznego punktu widzenia. Wreszcie, projekt Bloom Energy wkomponowuje się w ideę smart grid czyli efektywne sieci elektrycznej.

Podsumowując: jest wiele powodów by z entuzjazmem traktować wynalazek Bloom Energy – jednak o tym czy będzie to przełom czy kolejna ślepa uliczka w technologii wytwarzania energii elektrycznej przekonamy się najwcześniej za kilka, kilkanaście lat.

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Samochody elektryczne (SE jak EV – electric vehicle) oparte są na bateriach, akumulatorach, do produkcji których potrzeba litu – najlżejszego ze wszystkich metali. Oczywiście, baterie wykorzystujące lit są już powszechnie stosowane w urządzeniach elektronicznych: od telefonów komórkowych po laptopy. Baterie i akumulatory, w których rolę elektrolitu pełnią sole litowe są w stanie gromadzić więcej energii na mniejszej przestrzeni.

Wraz z rozwojem rynku sprzętu elektronicznego zapotrzebowanie na lit zwiększyło się wielokrotnie. Tylko w latach 2003-2007 zużycie węglanu litu wzrosło dwukrotnie. Przez długi czas lit wykorzystywany był w niewielkich ilościach w produkcji szkła oraz lekarstw stosowanych w psychiatrii. Jeszcze wcześniej wykorzystywano lit w produkcji bomb wodorowych. Gospodarcze znaczenie litu diametralnie wzrosło wraz z popularyzacją laptopów, telefonów komórkowych i odtwarzaczy MP3.

Rozwój produkcji samochodów elektrycznych oznacza kolejną gospodarczą rewolucję dla litu. Baterie w SE wykorzystywać będą setki razy więcej litu niż baterie używane w laptopach. Jeśli elektryczna rewolucja będzie miała miejsce w motoryzacji to zapotrzebowanie na lit wzrośnie wielokrotnie w najbliższych latach. Eichi Maeyama – przedstawiciel Mitsubishi w La Paz w Boliwii – szacuje, że popyt na lit wzrośnie pięciokrotnie w najbliższym czasie. Japońska korporacja spodziewa się, że jeśli nowe złoża litu nie zostaną znalezione to popyt przewyższy podaż już w przeciągu 10 lat. Analizy Mitsubishi zakładają jednak, że SE będą niszową częścią rynku motoryzacyjnego. W przypadku spełnienia prognoz Thomasa Beckera zakładających, że 64% sprzedawanych w USA w 2030 roku lekkich pojazdów będzie samochodami elektrycznymi wzrost popytu na lit będzie jeszcze bardziej spektakularny.

Lit na skalę przemysłową pozyskuje się z solanek znajdujących się pod odsłoniętym dnem efemerydalnych lub zupełnie wyschniętych słonych jezior w gorącym, suchym klimacie na wysokich wysokościach nad poziomem morza. Zgodnie z artykułem BBC 50% światowych zasobów litu znajduje się w Boliwii. Artykuł w Forbes podaje, że około 27% procent globalnych zasobów znajduje się na terenie jednego wyschniętego jeziora w Chile. Duże zasoby litu znajdują się także na Wyżynie Tybetańskiej, a Chiny już w 2008 roku produkowały ponad 20% węglanu litu. Warto zwrócić uwagę na te informacje ponieważ lit ma całkiem spore szanse na zostanie jednym ze strategicznych surowców XXI wieku.

W jaki sposób można zdobyć inwestycyjną ekspozycję na lit? Jedyną możliwość jaką znalazłem oferuje chilijska firma chemiczna Sociedad Química y Minera de Chile S.A., w jednej trzeciej należąca do byłem zięcia Augusto Pinocheta, a jednej trzeciej do kanadyjskiej potentata nawozowego Potash Corp. of Saskatchewan. SQM około 60% swoich przychodów osiąga ze sprzedaży nawozów, sprzedaż litu zapewnie około 11% przychodów spółki. Produkcja węglanu litu jest jednak bardzo zyskowna dla SQM. Forbes podał, że w I kw. 2008 roku chilijska firma sprzedawała tonę węglanu litu po za około $12 000 przy kosztach produkcji na poziomie $1 260. Fakt, że SQM osiąga dużą część dochodów ze sprzedaży nawozów nie jest jednak czynnikiem negatywnym jeśli weźmie się pod uwagę pozytywne nastawienie rynku do produkcji rolniczej.

Tak wygląda wykres SQM za ostatnie 5 lat:

Za Reuters

Moim zdaniem, warto bliżej przyjrzeć się problemowi rozwoju samochodów elektrycznych i produkcji litu z jeszcze dwóch powodów. Po pierwsze, po to by przekonać się, że ludzkość nieustannie trafia na skończone zasoby. Kurczące się zasoby ropy wymuszają rozwój produkcji elektrycznych samochodów ale ten model rozwoju też jest ograniczony zasobami litu. Przynajmniej do wynalezienia nowej technologii magazynowania energii elektrycznej. Drugi problem to kwestie geopolityczne. Rozwój SE ma uwolnić uprzemysłowione państwa od geopolitycznych problemów Bliskiego Wschodu. Okazuje się jednak, że wystawi je na geopolityczne problemy Ameryki Łacińskiej bo o ile Chile są już ugruntowaną, wolnorynkową demokracją to na czele Boliwii stoi nieprzewidywalny prezydent o silnie lewicowych poglądach bardzo niechętny współpracy z zagranicznymi korporacjami przy eksploatacji bogactw naturalnych. Z deszczu pod rynnę chciałoby się powiedzieć, no chyba, że dzielna CIA odkryje bazy Al-Qaidy w Boliwii.

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Od pewnego czasu, zarówno wśród analityków rynkowych jak i wśród zwykłych inwestorów panuje graniczące z pewnością przekonanie, że przyszła hossa, która biorąc pod uwagę nowożytną historię rynku finansowego będzie także przyszłym bąblem spekulacyjnym, będzie związana z ekologią. Już teraz, nawet najgłupsze pomysły ekologiczne – jak farmy wiatrowe w ogarniętym wojną domową Afganistanie – przyciągają uwagę inwestorów.

Ja chciałbym zwrócić uwagę czytelników na zagadnienie, motyw inwestycyjny, które związane jest jednocześnie z tradycyjną ekologią, ociepleniem klimatu, Peak Oil i niezależnością energetyczną. Rozwiązaniem wszystkich tych problemów jest samochód elektryczny.

Opracowanie technologii pozwalającej w sposób bardziej efektywny, przechowywać duże ilości energii elektrycznej podobnie jak wynalezienie technologii pozwalającej z mniejszymi stratami przesyłać energię elektryczną na duże odległości, moim zdaniem, mogłoby być znaczącym impulsem rozwoju gospodarczego cywilizacji ludzkiej. Zacznijmy od samych samochodów elektrycznych.

Analiza, która przeprowadził Thomas Becker z Uniwersytety w Berkley wykazała, że w 2030 roku samochody elektryczne (pełne, a nie hybrydy) mogą stanowić aż 64% wszystkich lekkich samochodów sprzedawanych w USA i 24% wszystkich lekkich samochodów w USA w tym czasie. Przy rocznej sprzedaży na konserwatywnym poziomie 10 mln sztuk otrzymamy 6,4 mln SE sprzedawanych rocznie.

W swojej analizie Becker przekonuje, że w opisanym wyżej scenariusz w związku z rozwojem przemysłu SE:

• powstałoby 350 000 miejsc pracy netto
• emisje gazów cieplarnianych z transportu samochodowego zmniejszyłyby się o 62% – naturalnie, tylko jeśli prąd do SE pochodzić będzie z ‘czystych’ elektrowni
• spadek importu ropy o 3,7mln baryłek dziennie, czyli tyle ile wynosi import z Zatoki Perskiej i Wenezueli łącznie
• zaoszczędzenie 205 mld dolarów wskutek poprawy zdrowia Amerykanów nie narażonych na zanieczyszczenie z tradycyjnych samochodów

Kluczem do rozwoju motoryzacji opartej o SE ma być nowy model sprzedaży samochodów, w którym SE sprzedawane będą bez baterii, którymi będzie się ‘tankować’ samochody na tysiącach stacji prowadzonych przez wyspecjalizowane firmy. Taki system ma dwie podstawowe zalety. Po pierwsze obniża cenę SE do poziomów niższych niż cena tradycyjnego samochodu. Po drugie, praktycznie do nieskończoności zwiększa zasięg SE, które będą mogły jeździć wszędzie tak gdzie będzie infrastruktura techniczna. W takim modelu kosz przejechania jednej mili SE i tak będzie od 10 do 13 centów niższy niż koszt przyjazdu tradycyjnych samochodem – mimo faktu, że operatorzy sieci stacji z bateriami będą przecież działać na zasadach komercyjnych.

Taki model motoryzacji promuje Shai Agassi z firmy Better Place. Jego firma dysponuje już umową z Renault. Francuski producent samochodów ma wyprodukować pojazd a Better Place zapewnić jego zasilanie.

Myślę, że można nawet sobie wyobrazić model, w którym SE sprzedawane byłyby za ‘złotówkę’ w modelu podobnym do telefonii komórkowej. Firmy dystrybuujące baterie elektryczne subsydiowałyby samochody w zamian za umowę zobowiązującą użytkownika do płacenia abonamentu na korzystanie z baterii. Dziś ten pomysł wydaje się futurystyczną wizją ale czy nie podobnie reagowali ludzie na początku lat 90’ na ideę darmowych telefonów komórkowych?

Naturalnie, pomysł Beckera ma pewien haczyk. Koszt infrastruktury potrzebnej do rozwinięcia elektrycznej motoryzacji w USA oszacował on na 320 mld dolarów. Kwota wydaje się ogromna ale to zaledwie 50% amerykańskiego programu stymulowania gospodarki z początku tego roku.

Rynek samochodów elektrycznych będzie miejscem ostrej walki konkurencyjnej pomiędzy największymi koncernami na świecie. Swoje zainteresowanie tym segmentem wyraziły już General Motors, Toyota, Renault, Volkswagen, Mitsubishi i firmy z Chin. Można więc spodziewać się, że firmy które stworzą i wdrożą technologie ułatwiające rozwój tego rynku, przede wszystkim w zakresie konstrukcji efektywnych i bezpiecznych baterii oraz sieci dystrybucyjnej będą świetną okazją do inwestycji.

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…