Przez dwa lata Ben Bernanke i kierowany przez niego FED robili wszystko by nie ujawnić wysokości pomocy, którą od FED otrzymały instytucje finansowe. Potrzeba było ustawy Kongresu i wyroku sądu by zmusić FED bo ujawnienia beneficjentów pomocy finansowej i jej wielkości.

Bloomberg opublikował dziś artykuł, w którym podsumował wartość nadzwyczajnej pomocy FED w szczytowym okresie kryzysu finansowego. Piątego grudnia 2008 roku FED, w ramach siedmiu różnych programów pomocowych, pożyczył korporacjom finansowym 1,2 biliona dolarów. To:

• mniej więcej tyle ile wynosi łączny dług hipoteczny wszystkich 6,5 mln Amerykanów, którzy mają obecnie problemy z obsługą swoich kredytów
• więcej niż łączne zyski wszystkich objętych gwarancją FDIC amerykańskich banków w całej pierwszej dekadzie XXI wieku
• 25 razy więcej niż szczytowy poziom pomocy FED po zamachu na WTC

W szczytowym okresie, różnym dla poszczególnych firm:

• Morgan Stanley pożyczał z FED 107 mld USD
• Citigroup pożyczał z FED 99,5 mld USD
• Bank of America pożyczał z FED 91 mld USD

Lista największych beneficjentów pomocy FED, wśród których bardzo dużo jest banków europejskich (stanowią połowę z 30 największych beneficjentów pomocy FED) znajduje się poniżej. Pełna lista dostępna jest na stronie Bloomberga.

Za Bloomberg

Bez cienia wątpliwości można powiedzieć, że bez publicznej pomocy FED, w postaci przekraczających bilion dolarów pożyczek, globalny system finansowy straciłby płynność, załamał się a majątek zgromadzony przez oligarchię finansową w znakomitej większości przestałby istnieć. Wall Street przetrwało tylko dzięki pomocy FED.

Warto podkreślić, że w tym czasie nie było absolutnie nikogo w sektorze prywatnym kto byłby w stanie i miałby odwagę pożyczyć takie kwoty bankom i innym instytucjom finansowym. Co więcej, FED nie dość, że pożyczał gdy nikt innego tego nie robił, to jeszcze czynił to na nierynkowych, preferencyjnych warunkach.

Na przykład oprocentowanie pożyczek w ramach Term Auction Facility wynosiło 1,1% przy porównywalnej stopie pożyczek międzybankowych na poziomie 3,8%. Ta różnica stanowi gigantyczne transfer publicznych pieniędzy do kieszeni oligarchii finansowej.

Zdumiewają, ujawnione przez Bloomberg, standardy FED w kwestii zabezpieczenia pożyczek. FED pozwalał by zabezpieczeniem były obligacje śmieciowe a nawet akcje.

FED deklaruje, że nie poniósł strat na żadnym z nadzwyczajnych programów pomocowych. Nie ma to żadnego znaczenia ponieważ sensem oskarżenia jest fakt, że FED wziął na siebie, a więc na wszystkich Amerykanów, gigantyczne ryzyko i nie zdecydował się pobrać za to stosownego wynagrodzenia. To działanie, było więc de facto transferem publicznych pieniędzy do oligarchii finansowej.

Ujawnione przez Bloomberg informacje powinny teoretycznie wywołać trzęsienie ziemi na Wall Street (z lawiną pozwów) z jeszcze jednego powodu. W czasie kryzysu finansowego zarządy korporacji finansowych z zimną krwią okłamywały akcjonariuszy zapewniając, że kierowane przez nie firmy nie mają problemów z płynnością finansową. Gdyby tak było nie musiałby korzystać z pomocowych programów FED.

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Wydawać by się mogło, że odbudowa amerykańskiego sektora finansowego po największym od Wielkiej Depresji kryzysie finansowym potrwa wiele lat. Tym bardziej, że to działania amerykańskich instytucji finansowych w największym stopniu przyczyniły się do tego kryzysu.

Tymczasem udział zysków amerykańskiego sektora finansowego w zyskach amerykańskich przedsiębiorstw zbliżył się w 2010 roku do historycznego maksimum i z impetem przekroczył 30%. Sektor finansowy wytwarzający nie więcej niż 10% wartości dodanej w amerykańskiej gospodarce inkasuje ponad 30% wszystkich zysków osiąganych przez amerykańskie firmy. Zaledwie dwa lata po przyznaniu temu segmentowi największej w historii pomocy rządowej kiedykolwiek udzielonej prywatnym instytucjom. Dyskusję o przeroście sektora finansowego można więc rozpocząć na nowo.

Pokazują to dwa poniższe wykresy. Pierwszy przedstawia udział zysków sektora finansowego w zyskach ogółem przedsiębiorstw w USA:

Za Wall Street Journal

Drugi wykres podaje zanualizowane zyski sektora przedsiębiorstw i sektora finansowego w miliardach dolarów:

Za Felix Salmon

W dwa lata po kryzysie finansowym, którego motywem przewodnim było ratowanie instytucji zbyt dużych by upaść (Too Big To Fail), czyli banków, których niekontrolowany upadek mógłby zagrozić stabilności całego systemu finansowemu i stabilności gospodarki poziom koncentracji w amerykańskim sektorze bankowym osiągnął historyczne maksima:

Za Financial Times

Tak wygląda porównanie pozycji 4 największych amerykańskich banków w 1992 i 2010 roku w podstawowych segmentach usług finansowych:

Za Submerging Markets

Oczywiście, wynagrodzenia wypłacane na Wall Street nie mogłyby pozostać w tyle za takim rozwojem sytuacji. Osiągnęły w 25 największych korporacjach z Wall Street 135 mld USD z więc poziom o 5,7% wyższy od wartości z 2009 roku:

Za Wall Street Journa

To o tyle interesujące, że media finansowe koncentrowały się na spadku wartości bonusów pieniężnych wypłaconych w 2010 roku na Wall Street w porównaniu z rokiem ubiegłym i opinii publicznej mogła uciec z pola widzenia zmiana struktury wynagrodzeń w sektorze finansowym.Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Obejrzałem wczoraj Inside Job, nagrodzony Oskarem dokument Charlesa Fergusona o przyczynach i przebiegu ostatniego kryzysu finansowego. Film trwa około dwóch godzin. Jego narratorem jest Matt Damon. Akcja filmu, jak na dokument, toczy się w przyzwoitym tempie. Nie będę pisał o tym, że Inside Job spłyca problem bo jest to kwestia oczywista dla każdego kto zdaje sobie sprawę, że ostatni kryzys omówić można w kilkusetstronicowej monografii a nie w kilkudziesięciu minutach wywiadów (warto je obejrzeć by zobaczyć jak wyglądają wywiady nie przeprowadzane na kolanach).

Myślę, że nie wszystkim punkt widzenia Fergusona przypadnie do gustu. Pomija on zupełnie monetarne przyczyny kryzysu (niskie stopy procentowe) choć nie pozostawia złudzeń co do odpowiedzialności Greenspana i Bernanke (wypowiedź Bernanke z 2005 roku o tym, że powszechny, obejmujący całe USA, spadek cen nieruchomości jest zupełnie nieprawdopodobny to jedna z lepszych scen filmu) za kryzys.

Bardzo pobieżnie traktuje kwestię polityki rządowej prowadzącej do wzrostu nierówności dochodowych i majątkowych w USA i neutralizowanie tych nierówności poprzez wspomaganie konsumpcji klasy średniej i klasy niższej za pomocą taniego kredytu. Zupełnie pomija politykę tworzenia społeczeństwa posiadaczy (ownership society), która przyczyniła się do stworzenia bańki spekulacyjnej na rynku nieruchomości.

Tak się jednak składa, że Ferguson położył nacisk na zjawiska, które moim zdaniem odegrały kluczową rolę w powstaniu spekulacyjnej bańki na rynku nieruchomości (wychodzę z założenia, że niskie stopy procentowe umożliwiły uformowanie się bańki spekulacyjnej ale ten bąbel nie powstałby i nie pękłby tak spektakularnie bez spełnienia poniższych warunków):

• opanowanie przez Wall Street procesu legislacyjnego w Kongresie (Kongres tworzył prawa ‘na zawołanie’ Wall Street) oraz agencji regulacyjnych odpowiedzialnych za egzekwowanie tego prawa (drzwi obrotowe pomiędzy agencjami i rządem oraz Wall Street)
• zupełne, totalne popsucie systemu bodźców motywacyjnych i hamulców (stworzenie systemu ‘partycypuje w zyskach, nie odpowiadam za straty’) na praktycznie każdym poziomie usług finansowych, od brokerów kredytów hipotecznych po traderów wystawiających CDS na obligacje oparte o dług hipoteczny
• dopuszczenie do istnienia konfliktu interesów na praktycznie każdym poziomie usług finansowych, od ekonomistów opłacanych za pisanie entuzjastycznych raportów po szefa Departamentu Skarbu podejmującego kluczowe decyzje w sprawie ratowania firmy, w której spędził praktycznie całą zawodową karierę.

Jedną z najciekawszych kwestii poruszonych w filmie jest odpowiedzialność samych ekonomistów za kryzys finansowy: związki najważniejszych ludzi w dyscyplinie z Wall Street, olbrzymie konflikty interesów, także przy pisaniu artykułów badawczych oraz olbrzymie pieniądze, które otrzymują od sektora finansowego. Najlepiej ten problem ilustruje przykład Frederica Mishkina (członka Rady Dyrektorów FED w latach 2006-2008 i autora jednego z lepszych podręczników do ‘rynków finansowych) i jego niesławnego raportu o Stabilności Finansowej na Islandii z 2006 roku. Zobaczcie sami:

Czy warto obejrzeć ten film? Część z Was nie dowie się wiele nowego, dla części będzie to ważne źródło informacji (chociażby o odpowiedzialności zawodowej wyższej kadry managerskiej) o kryzysie finansowym. Myślę, że im mniej wiecie o kryzysie tym bardziej obejrzenie tego filmu będzie przydatne.

Film, z całą pewnością nie jest skrzywiony politycznie (obrywają i Demokraci i Republikanie). Być może, część z Was uzna, że Inside Job jest skrzywiony ideologicznie w tym sensie, że jest pro-regulacyjny. Rzecz w tym, że dla mnie kwestia regulacji to nie kwestia ideologiczna lecz kwestia konkretnego problemu i konkretnych rozwiązań.

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Jakiś czas temu FT Alphaville opublikowała wyniki ankiety przeprowadzonej przez analityków agencji ratingowe Fitch wśród inwestorów na rynku obligacji. Inwestorów zapytano między innymi o to, w których klasach aktywów szczyt strat związanych ze zdarzeniami kredytowymi (w tym bankructwami) miał już miejsce, a w których jeszcze nastąpi. Poniższy wykres pokazuje wyniki ankiety:

Za Fitch

Inwestorzy spodziewają się więc, ze ‘fala’ strat przeleje się teraz przez dług państwowy, przede wszystkim w państwach rozwiniętych. Byłoby to zgodne z cyklem kryzysu finansowego, w którym z reguły na samym końcu dotknięty jest dług państwowy.

Inwestorów zapytano także o preferowaną alokację kapitału na rynku obligacji:

Za Fitch

Najbardziej atrakcyjna klasą aktywów dłużnych wydaja się więc obligacje korporacyjne z gospodarek wschodzących, obligacje śmieciowe i obligacje sektora finansowego o ratingu inwestycyjnym. Najmniej pożądaną klasą aktywów są natomiast obligacje rządowe państw rozwiniętych. Proszę zwrócić uwagę, że powyższy wykres odzwierciedla nie tylko ryzyko bankructwa ale także, a raczej przede wszystkim, atrakcyjność inwestycyjną a więc rentowność.

Jeśli zostawimy wyniki tej ankiety z informacjami o potrzebach pożyczkowych państw, w tym państw peryferyjnych strefy euro to nasuną się wątpliwości co do możliwości rolowania długu i sfinansowania deficytów przez państwa w 2011 roku. Można więc oczekiwać, że wzrośnie rola Europejskiego Banku Centralnego jako inwestora w rządowe obligacje ostatniej instancji.

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Global Macro Monitor opublikował dwa wykresy pomagające zrozumieć co stało się w amerykańskim systemie finansowym i amerykańskiej gospodarce w ostatnich kilku latach. Wykresy te pokazują także ‘wyjątkowość’ ostatniej recesji i trwającego odrodzenia. GMM jak przystało na porządnego blogera podał źródła do wykresów dlatego pozwoliłem sobie stworzyć własną wizualizację/

Wykres pokazuje wartość kredytu udzielonego

• sektorowi prywatnemu (gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom bez sektora finansowego)
• publicznemu (rządowi federalnemu i rządom stanowym i lokalnym)
• sektorowi finansowemu

w latach 1977-2010. Dane za 2010 roku to zanualizowane dane za III kw. 2010 roku. Wszystkie dane w miliardach dolarów.

W 2008 roku nastąpiło załamanie akcji kredytowej do sektora prywatnego i sektora finansowego, w 2009 roku sektory prywatny i finansowy były już w historycznie bezprecedensowej akcji delewarowania, która kontynuowana jest w 2010 roku. Dane z poszczególnych kwartałów wskazują jednak na osłabienie delewarowania a nawet odwrócenie tendencji.

Proszę popatrzeć na wykres i zauważyć, że żadna z ostatnich recesji nie miała miejsce w trakcie delewarowania sektora prywatnego i sektora finansowego. Jeśli gdzieś należy szukać wyjątkowości ostatniej recesji i odrodzenia to właśnie w sytuacji na rynku kredytowym.

Nie jest moim zamiarem angażować się w dyskusję o tym czy dobrze się stało, że gospodarka zasilona została pieniędzmi pochodzącymi z zadłużania się strony rządowej i kreowanymi przez FED. Ci, którzy czytali Monetarną historie USA Friedmana i Schwartz, wiedzą co się stało gdy w gospodarce wchodzącej w recesję bank centralny podniósł stopy procentowe, ograniczył podaż pieniądza, nie ułatwił bankom dostępu do kredytu i pozwolił na bezładne bankructwa w sektorze bankowym.

Nie natknąłem się jeszcze na żaden model sensownie prognozujący co by się stało gdyby w 2008 i 2009  roku FED i rząd federalny nie interweniowały na rynku finansowym. Trudno jednak dyskutować ze stwierdzeniem, że gdyby FED i rząd centralny nie zastąpiłyby sektora prywatnego w kreacji kredytu to wyniki gospodarcze w ostatnich trzech latach byłyby znacznie poniżej raportowanych. Zupełnie odmienną kwestią jest pytanie o skutki tej interwencji w długim terminie. Trzeba tylko zdefiniować długi termin i odpowiedzieć ilu z nas interesuje długi termin.

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…