Tak się złożyło, że miałem okazję przeczytać najnowszy felieton Pana Korwina-Mikke. W tekście pod tytułem Deutsche Wirtschaft, Pan Korwin-Mikke tradycyjnie ubolewa nad rachitycznym tempem wzrostu gospodarczego w Unii Europejskiej (posługując się przy tym wymyślonymi statystykami). Swoje rozważania podsumowuje zdaniem: Bo normalne kraje rozwijają się w tempie 10% – 15% rocznie.

Myślę, że to zdanie to kwintesencja całego nurtu ideologicznego, który reprezentuje Pan Korwin-Mikke. Dlaczego?

Popatrzcie na poniższy wykres. Pokazuje on prawdziwy PKB świata (w mld USD z 1990 roku – dane z 1913, 1950, 1973 i 2003 roku pochodzą z bazy Maddisona, dla pozostałych lat sam obliczyłem PKB przyjmując jednostajne tempo wzrostu w poszczególnych okresach) oraz potencjalny PKB Szwecji zakładając, że latach 1913-2003 Szwecja rozwijałaby się w tempie z dolnego poziomu widełek podanych przez Korwina-Mikke a więc 10%.

W takim scenariuszu, w 2003 roku, Szwecja wytwarzałaby ponad dwa razy tyle dochodów (220% globalnego PKB) niż w rzeczywistości wynosił globalny PKB. W 1913 roku Szwecja wytwarzała 0,6% globalnego PKB.

Oczywiście, nie napisałem powyżej nic odkrywczego. Takie konsekwencje ma procent składany. Czytelnicy zaznajomieni z tym konceptem zapewne tuż po przeczytaniu stwierdzenia Korwina-Mikke pomyśleli sobie ‘co za bzdura’.

W gruncie rzeczy, wielu ekonomistów kwestionuje ‘realność’ 3% wzrostu PKB w długim terminie. Możecie sobie stworzyć symulację polskiego czy światowego PKB w okresie kilkuset lat albo sprawdzić historyczne tempo wzrostu PKB w ostatnich stuleciach.

Od kilkunastu lat część państw wschodzących, na przykład Chiny, rozwija się w tempie zbliżonym do 10% rocznie. Wcześniej, Azjatyckie Tygrysy, Japonia, Europa Zachodnia zanotowały podobne okresy dynamicznego wzrostu. Były to jednak, spowodowane specyficznymi okolicznościami, aberracje od długoterminowego trendu wzrostu PKB.

Założenie, że osiągnięcie trwałego tempa wzrostu gospodarczego na poziomie 10% – 15% rocznie jest realne jest kuriozalnym przykładem myślenia życzeniowego. Tworzy jednak użyteczną kotwicę, z którą można zestawiać rzeczywiste dane o wzroście PKB i ubolewać nad jego powolnym tempem.

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

W okresie 10 pierwszych lat XXI wieku cywilizacja ludzka wytworzyła około 23% wszystkich dóbr i usług, które wytworzyła od roku 0. Współczesna gospodarka potrzebowała 10 lat by wytworzyć tyle dóbr ile ludzkość wytworzyła od I do XIX wieku, przez 1900 lat.

Bardzo podoba mi się zestawienie wkładu poszczególnych stuleci w łączną sumę przeżytych lat i wytworzonych dóbr w okresie od roku 0 do 2010, które zamieścił The Economist na podstawie opracowań Angusa Maddisona:

Za Daily Chart

Proszę zwrócić uwagę, że przeżyte lata to jakby liczba ludności pomnożona przez średnią długość życia a wytworzone dobre to liczba ludności pomnożona przez efektywność gospodarki (PKB per capita). Tak więc na olbrzymi wkład XX i XXI wieku w ‘tworzenie historii’ w okresie 0-2010 wpływ ma z jednej strony znaczny przyrost ludności (z 1 mld w 1810 do 7 mld w 2010) w ostatnich 200 latach a z drugie strony wzrost produktywności. Wzrost produktywność można dostrzec analizując zmianę światowego PKB per capita w ostatnich dwóch tysiącleciach.

Jak podaje The Economist, pod względem przeżytych lat 10 lat XXI wieku wyprzedza już cały XVII wiek.

Omawiając wyniki monumentalnych badań Maddisona jeszcze raz spojrzałem na wyniki gospodarcze USA w XIX i XX wieku zainspirowany charakterystycznym rozumowaniem jednego z uczestników dyskusji o bitcoinie: To jakoś w USA do 1913 roku, kiedy technicznie rzecz biorąc podatków tam nie było, kraj istniał i był w fazie najbardziej spektakularnego wzrostu, która uczyniła go światową potęgą.

No właśnie, w latach 1820-1870 przeciętny roczny wzrost PKB per capita w USA wynosił 1,3%, w latach 1870-1913 było to 1,8%. Co było dalej? W latach 1913-1950 wzrost PKB per capita wyniósł 1,6%, w latach 1950-1973 spektakularne 2,4%, w latach 1973-1996 wyniósł 1,5%.

Spektakularny rozwój gospodarczy USA przeżywały więc w latach 1950-1973. Rząd budował autostrady, wysyłał człowieka na Księżyc a najlepiej zarabiający podlegali nawet 90% stawce podatku PIT. Na szczęście, doskonale zdajemy sobie sprawę, że korelacja nie oznacza związku przyczynowo-skutkowego.

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

W ubiegłbym tygodniu zwróciłem uwagę, że spadek konsumpcji energii, który nastąpił w Polsce w latach ostatniej dekadzie XX wieku i pierwszej dekadzie XXI wieku (w stosunku do poprzednich dekad) był wynikiem wzrostu efektywności energetycznej polskiej gospodarki w tym okresie. Nie widzę więc w tym zjawisko oznak regresu lecz rozwoju.

Pomyślałem, że dobrze byłoby pokazać te przemiany gospodarcze, które zaszły w Polsce na tle sytuacji w innych państwach. Sporządziłem więc dwa wykresy pokazujące zmianę efektywności energetycznej w latach 1992-2008 w wybranych państwach. Wybrałem jako początek rok 1992 ponieważ umożliwiło to porównanie sytuacji w państwach byłego ZSRR.

W okresie 1992-2008 polska gospodarka stała się o 52% bardziej efektywna energetycznie to jest potrzebowała o 52% mniej energii by wytworzyć taką samą ilość PKB. Wzrost efektywności energetycznej miał miejsce w całym omawianym okresie co widać na wykresie pokazującym spadek energochłonności gospodarki:

Jak sytuacja Polski przedstawia się na tle innych państw? Poniższy wykres pokazuje zmianę efektywności energetycznej w latach 1992-2008 (wartość ujemna to wzrost efektywności energetycznej) w zestawieniu z poziomem energochłonności gospodarki w 1992 roku. Proszę zwrócić uwagę na efektywność energetyczną państw byłego Bloku Wschodniego:

Drugi wykres pokazuje tę samą zmianę efektywności energetycznej ale w zestawieniu z jej energochłonnością w 2008 roku. Proszę zwrócić uwagę na fakt, że najbardziej rozwinięte państwa zamożne mają efektywność energetyczną zbliżoną do najmniej rozwiniętych państw biednych choć dysponują kilkanaście razy bardziej produktywnymi gospodarkami:

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Znalazłem cztery fotografie, które uświadomić sobie tempo zmian w globalnej gospodarce poprzez pokazanie gwałtowności z jaką transformowały się dwa centra wschodzących regionów: Chin i Bliskiego Wschodu.

To są zdjęcia Szanghaju z 1990 i 2010 roku:

Za The Atlantic

A tak zmienił się Dubaj w 14 lat pomiędzy 1991 a 2005 rokiem:

Za BBC

Dwa dodatkowe zestawy zdjęć z Dubaju:

Za Internet

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Diego Comin, William Easterly i  Erick Gong opublikowali fascynujące badania, w których sprawdzili czy poziom technologicznego rozwoju w roku 1000 AC, 0 AD i 1500 AD determinuje stan cywilizacyjnego rozwoju obecnie. Jako miarę obecnego rozwoju zastosowali PKB per capita.

Co się okazało? Poziom rozwoju technologicznego w 1500 AD jest bardzo silnie skorelowany z poziomem dochodu per capita obecnie. Easterly podaje, że zgodnie ze statystycznymi rezultatami badań aż 78% różnicy w dochodach pomiędzy Europą a Afryką Subsaharyjską jest wyjaśnione różnicą w technologicznym zaawansowaniu 500 lat temu. Innymi słowy, 4/5 różnicy w dobrobycie pomiędzy tymi regionami ma swoje źródło w okresie poprzedzającym kolonializm i niewolnictwo. To może nie są najbardziej poprawne politycznie wnioski, z całą pewnością są interesujące.

Poniższy wykres przedstawia korelację pomiędzy rozwojem technologicznym w 1500 AD a poziomem dochodów per capita obecnie. Proszę zwrócić uwagę, że poziom zaawansowanie technologicznego w 1500 AD jest dostosowany o migrację – wiele regionów (Ameryka Północna, Australia) o niskim rozwoju technologicznym w 1500 AD zostało zasiedlonych przez osadników pochodzących z regionów o zaawansowanej technologii.

Za Diego Comin, William Easterly i Erick Gong

Wyniki statystyczne wspomnianych badań można zinterpretować jeszcze inaczej. Gdyby państwo o poziomie technologicznym 0 w 1500 AD (w skali 0-1, gdzie 0 to brak implementacji żadnej z dostępnych technologii a 1 to implementacja wszystkich dostępnych technologii) przesunęło się do poziomu technologicznego 1 to jego dochody per capita obecnie zwiększyłyby się dwadzieścia sześć razy. Bardziej realistycznie, po uwzględnieniu dodatkowych zmiennych ten efekt byłby mniejszy, wynosiłby od 5,9 do 13,3, ale nadal byłby gigantyczny.

Oczywiście to jest tylko korelacja. Nie oznacza to, że sam poziom rozwoju technologicznego w 1500 AD decyduje o dobrobycie w XXI wieku. Istnieje możliwość, że istnieje jakiś trzeci czynnik wyjaśniający te korelacje (determinujący jednocześnie rozwój technologiczny w 1500 AD i dobrobyt w XXI wieku).

W badaniach, które opublikowali Comin, Easterly i Gong zwraca uwagę fakt, że korelacja pomiędzy poziomem rozwoju technologicznego w 1500 AD a dochodem per capita w XXI wieku jest statystycznie istotna nawet po uwzględnianiu przynależności do poszczególnych kontynentów (a więc to nie jest efekt Afryka-Europa), odległości od równika i braku dostępu do morza. Te dwa ostatnie czynniki zostały wcześniej wyodrębnione przez Gallupa, Mellingera i Sachsa jako ważne dla poziomu rozwoju cywilizacyjnego.

Easterly uważa, że potencjalny związek przyczynowo-skutkowy wyjaśnić może sama istota rozwoju technologicznego, w którym posiadane już technologie, wieloma kanałami, ułatwiają zdobycie i implementacje bardziej zaawansowanych rozwiązań. Oczywiście, istnieje niezwykle silny przykład na to, że poziom technologiczny nie gwarantuje dalszego rozwoju – Chiny. Tym niemniej, wyniki badań Comina, Easterlyego i Gonga wnoszą coś nowego do rozważań nad optymalnymi modelami rozwoju.

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…