Samochody elektryczne (SE jak EV – electric vehicle) oparte są na bateriach, akumulatorach, do produkcji których potrzeba litu – najlżejszego ze wszystkich metali. Oczywiście, baterie wykorzystujące lit są już powszechnie stosowane w urządzeniach elektronicznych: od telefonów komórkowych po laptopy. Baterie i akumulatory, w których rolę elektrolitu pełnią sole litowe są w stanie gromadzić więcej energii na mniejszej przestrzeni.

Wraz z rozwojem rynku sprzętu elektronicznego zapotrzebowanie na lit zwiększyło się wielokrotnie. Tylko w latach 2003-2007 zużycie węglanu litu wzrosło dwukrotnie. Przez długi czas lit wykorzystywany był w niewielkich ilościach w produkcji szkła oraz lekarstw stosowanych w psychiatrii. Jeszcze wcześniej wykorzystywano lit w produkcji bomb wodorowych. Gospodarcze znaczenie litu diametralnie wzrosło wraz z popularyzacją laptopów, telefonów komórkowych i odtwarzaczy MP3.

Rozwój produkcji samochodów elektrycznych oznacza kolejną gospodarczą rewolucję dla litu. Baterie w SE wykorzystywać będą setki razy więcej litu niż baterie używane w laptopach. Jeśli elektryczna rewolucja będzie miała miejsce w motoryzacji to zapotrzebowanie na lit wzrośnie wielokrotnie w najbliższych latach. Eichi Maeyama – przedstawiciel Mitsubishi w La Paz w Boliwii – szacuje, że popyt na lit wzrośnie pięciokrotnie w najbliższym czasie. Japońska korporacja spodziewa się, że jeśli nowe złoża litu nie zostaną znalezione to popyt przewyższy podaż już w przeciągu 10 lat. Analizy Mitsubishi zakładają jednak, że SE będą niszową częścią rynku motoryzacyjnego. W przypadku spełnienia prognoz Thomasa Beckera zakładających, że 64% sprzedawanych w USA w 2030 roku lekkich pojazdów będzie samochodami elektrycznymi wzrost popytu na lit będzie jeszcze bardziej spektakularny.

Lit na skalę przemysłową pozyskuje się z solanek znajdujących się pod odsłoniętym dnem efemerydalnych lub zupełnie wyschniętych słonych jezior w gorącym, suchym klimacie na wysokich wysokościach nad poziomem morza. Zgodnie z artykułem BBC 50% światowych zasobów litu znajduje się w Boliwii. Artykuł w Forbes podaje, że około 27% procent globalnych zasobów znajduje się na terenie jednego wyschniętego jeziora w Chile. Duże zasoby litu znajdują się także na Wyżynie Tybetańskiej, a Chiny już w 2008 roku produkowały ponad 20% węglanu litu. Warto zwrócić uwagę na te informacje ponieważ lit ma całkiem spore szanse na zostanie jednym ze strategicznych surowców XXI wieku.

W jaki sposób można zdobyć inwestycyjną ekspozycję na lit? Jedyną możliwość jaką znalazłem oferuje chilijska firma chemiczna Sociedad Química y Minera de Chile S.A., w jednej trzeciej należąca do byłem zięcia Augusto Pinocheta, a jednej trzeciej do kanadyjskiej potentata nawozowego Potash Corp. of Saskatchewan. SQM około 60% swoich przychodów osiąga ze sprzedaży nawozów, sprzedaż litu zapewnie około 11% przychodów spółki. Produkcja węglanu litu jest jednak bardzo zyskowna dla SQM. Forbes podał, że w I kw. 2008 roku chilijska firma sprzedawała tonę węglanu litu po za około $12 000 przy kosztach produkcji na poziomie $1 260. Fakt, że SQM osiąga dużą część dochodów ze sprzedaży nawozów nie jest jednak czynnikiem negatywnym jeśli weźmie się pod uwagę pozytywne nastawienie rynku do produkcji rolniczej.

Tak wygląda wykres SQM za ostatnie 5 lat:

Za Reuters

Moim zdaniem, warto bliżej przyjrzeć się problemowi rozwoju samochodów elektrycznych i produkcji litu z jeszcze dwóch powodów. Po pierwsze, po to by przekonać się, że ludzkość nieustannie trafia na skończone zasoby. Kurczące się zasoby ropy wymuszają rozwój produkcji elektrycznych samochodów ale ten model rozwoju też jest ograniczony zasobami litu. Przynajmniej do wynalezienia nowej technologii magazynowania energii elektrycznej. Drugi problem to kwestie geopolityczne. Rozwój SE ma uwolnić uprzemysłowione państwa od geopolitycznych problemów Bliskiego Wschodu. Okazuje się jednak, że wystawi je na geopolityczne problemy Ameryki Łacińskiej bo o ile Chile są już ugruntowaną, wolnorynkową demokracją to na czele Boliwii stoi nieprzewidywalny prezydent o silnie lewicowych poglądach bardzo niechętny współpracy z zagranicznymi korporacjami przy eksploatacji bogactw naturalnych. Z deszczu pod rynnę chciałoby się powiedzieć, no chyba, że dzielna CIA odkryje bazy Al-Qaidy w Boliwii.

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Od pewnego czasu, zarówno wśród analityków rynkowych jak i wśród zwykłych inwestorów panuje graniczące z pewnością przekonanie, że przyszła hossa, która biorąc pod uwagę nowożytną historię rynku finansowego będzie także przyszłym bąblem spekulacyjnym, będzie związana z ekologią. Już teraz, nawet najgłupsze pomysły ekologiczne – jak farmy wiatrowe w ogarniętym wojną domową Afganistanie – przyciągają uwagę inwestorów.

Ja chciałbym zwrócić uwagę czytelników na zagadnienie, motyw inwestycyjny, które związane jest jednocześnie z tradycyjną ekologią, ociepleniem klimatu, Peak Oil i niezależnością energetyczną. Rozwiązaniem wszystkich tych problemów jest samochód elektryczny.

Opracowanie technologii pozwalającej w sposób bardziej efektywny, przechowywać duże ilości energii elektrycznej podobnie jak wynalezienie technologii pozwalającej z mniejszymi stratami przesyłać energię elektryczną na duże odległości, moim zdaniem, mogłoby być znaczącym impulsem rozwoju gospodarczego cywilizacji ludzkiej. Zacznijmy od samych samochodów elektrycznych.

Analiza, która przeprowadził Thomas Becker z Uniwersytety w Berkley wykazała, że w 2030 roku samochody elektryczne (pełne, a nie hybrydy) mogą stanowić aż 64% wszystkich lekkich samochodów sprzedawanych w USA i 24% wszystkich lekkich samochodów w USA w tym czasie. Przy rocznej sprzedaży na konserwatywnym poziomie 10 mln sztuk otrzymamy 6,4 mln SE sprzedawanych rocznie.

W swojej analizie Becker przekonuje, że w opisanym wyżej scenariusz w związku z rozwojem przemysłu SE:

• powstałoby 350 000 miejsc pracy netto
• emisje gazów cieplarnianych z transportu samochodowego zmniejszyłyby się o 62% – naturalnie, tylko jeśli prąd do SE pochodzić będzie z ‘czystych’ elektrowni
• spadek importu ropy o 3,7mln baryłek dziennie, czyli tyle ile wynosi import z Zatoki Perskiej i Wenezueli łącznie
• zaoszczędzenie 205 mld dolarów wskutek poprawy zdrowia Amerykanów nie narażonych na zanieczyszczenie z tradycyjnych samochodów

Kluczem do rozwoju motoryzacji opartej o SE ma być nowy model sprzedaży samochodów, w którym SE sprzedawane będą bez baterii, którymi będzie się ‘tankować’ samochody na tysiącach stacji prowadzonych przez wyspecjalizowane firmy. Taki system ma dwie podstawowe zalety. Po pierwsze obniża cenę SE do poziomów niższych niż cena tradycyjnego samochodu. Po drugie, praktycznie do nieskończoności zwiększa zasięg SE, które będą mogły jeździć wszędzie tak gdzie będzie infrastruktura techniczna. W takim modelu kosz przejechania jednej mili SE i tak będzie od 10 do 13 centów niższy niż koszt przyjazdu tradycyjnych samochodem – mimo faktu, że operatorzy sieci stacji z bateriami będą przecież działać na zasadach komercyjnych.

Taki model motoryzacji promuje Shai Agassi z firmy Better Place. Jego firma dysponuje już umową z Renault. Francuski producent samochodów ma wyprodukować pojazd a Better Place zapewnić jego zasilanie.

Myślę, że można nawet sobie wyobrazić model, w którym SE sprzedawane byłyby za ‘złotówkę’ w modelu podobnym do telefonii komórkowej. Firmy dystrybuujące baterie elektryczne subsydiowałyby samochody w zamian za umowę zobowiązującą użytkownika do płacenia abonamentu na korzystanie z baterii. Dziś ten pomysł wydaje się futurystyczną wizją ale czy nie podobnie reagowali ludzie na początku lat 90’ na ideę darmowych telefonów komórkowych?

Naturalnie, pomysł Beckera ma pewien haczyk. Koszt infrastruktury potrzebnej do rozwinięcia elektrycznej motoryzacji w USA oszacował on na 320 mld dolarów. Kwota wydaje się ogromna ale to zaledwie 50% amerykańskiego programu stymulowania gospodarki z początku tego roku.

Rynek samochodów elektrycznych będzie miejscem ostrej walki konkurencyjnej pomiędzy największymi koncernami na świecie. Swoje zainteresowanie tym segmentem wyraziły już General Motors, Toyota, Renault, Volkswagen, Mitsubishi i firmy z Chin. Można więc spodziewać się, że firmy które stworzą i wdrożą technologie ułatwiające rozwój tego rynku, przede wszystkim w zakresie konstrukcji efektywnych i bezpiecznych baterii oraz sieci dystrybucyjnej będą świetną okazją do inwestycji.

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Nie ukrywam, że zawsze podchodziłem z pewną rezerwą do energii wiatrowej – jako jednym ze sposobów na przeciwdziałanie potencjalnemu kryzysowi energetycznemu lub poprawienie efektywności energetycznej gospodarki. Energia wiatrowa posiada niewątpliwe zalety. Przede wszystkim po przeanalizowaniu wszystkich ekologicznych i ekonomicznych konsekwencji jej rozpowszechnienia wydaje się zdecydowanie bardziej czysta i tania niż ogromnie przereklamowane biopaliwa.

Wydawało mi się jednak, że energetyka wiatrowa nie ma wystarczającego potencjału by stać się realną alternatywą dla elektrowni na ropę naftową, gaz ziemny i węgiel. Naturalnie, problemem nie jest brak wiatru – raczej zacofanie technologiczne, które nie pozwala na pełne wykorzystanie energii wiatru. Zupełnie podobny problem jest zresztą z wykorzystaniem energii słonecznej. Dlatego bardzo duże wrażenie zrobił na mnie wykres opublikowany na stronie The Oil Drum i porównujący pierwsze 16 lat rozwoju energetyki wiatrowej (1991 – 2006) i energetyki atomowej (1961-1976). Nikt w tej chwili nie neguje faktu, że energia nuklearna jest realną alternatywą dla węgla, ropy i gazu – warto więc zwrócić uwagę, że trend rozwoju tych dwóch sektorów energetyki cechuję się bardzo podobną dynamiką.

Warto także zwrócić uwagę, że energetyka wiatrowa świetnie wkomponowuje się w ideę inteligentnej sieci energetycznej (smart grid). Produkcja energii wiatrowej może mieć miejsce blisko miejsca jej konsumpcji, a elektrownie wiatrowe charakteryzują się dużą elastycznością produkcji. Co więcej, energia wiatrowa ma praktycznie zerowe koszty krańcowe (gdy elektrownia została już wybudowana nie trzeba ponosić żadnych dodatkowych kosztów by produkować energię, na przykład kupować węgla).

Być może więc energetyka wiatrowa wraz z elektrycznymi samochodami i nową generacją elektrowni atomowych (a może także z energią słoneczną po potencjalnym przełomie technologicznym) zadecyduje o odejściu gospodarki od węgla, ropy naftowej i gazu ziemnego. Spowodowałoby to nie tylko rewolucyjne zmiany geopolityczne, ale mogłoby stać się impulsem do realnego wzrostu gospodarczego opartego o wzrost produktywności wynikający z poprawy efektywności energetycznej.

Osobom zainteresowanym tym drugim projektem (elektrycznych samochodów) polecam poniższą prezentację, jaką na konferencji TED wygłosił Shai Agassi.

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…