Opowiedziano mi interesującą historię, która świetnie pokazuje funkcjonowanie polskiego systemu bankowego. Dotyczy dwóch największych polskich banków.

Sprawa wyglądała tak: był sobie Pan, powiedzmy Kowalski, który kupował mieszkanie od Pana Nowaka. Pan Nowak wziął wcześniej kredyt hipoteczny, którego zabezpieczeniem było wspomniane mieszkanie. Kredytu udzielił PKO Bank Polski.

Pan Kowalski finansował zakup mieszkania kredytem hipotecznym, którego udzielał drugi największy polski bank – Bank Pekao SA. Jak zawsze w takiej sytuacji, do podpisania umowy kredytowej wymagane jest zaświadczenie o całkowitym zadłużeniu kredytu.

Tutaj zaczyna się taka historia. Największy polski bank wystawia takie zaświadczenia w formie dokumentu elektronicznego na podstawie art. 7 ustawy Prawo Bankowe (DZ. U. z 2002r., Nr 72. Poz. 665 z późn. zm.)

Na dokumencie znajduje się dopisek: Nie wymaga podpisu ani pieczęci.

Co ciekawe, na zaświadczeniu jest także taka formułka: PKO BP SA nie ponosi odpowiedzialności za skutki decyzji podjętych w oparciu o niniejsze zaświadczenie.

Otóż, drugi największy polski bank za żadne skarby nie chce zaakceptować takiego dokumentu. Domaga się uwierzytelnienia. Dzwoniłem do kilku znajomych: nie tylko Bank Pekao SA nie akceptuje elektronicznego zaświadczenia o zadłużeniu z PKO BP SA.

Sytuacja wygląda więc tak, że Pan Kowalski by otrzymać kredyt musi namówić Pana Nowaka by postarał się o pieczęć i podpis pracownika banku wydającego zaświadczenie. Formalność? Ani trochę. Żaden zwykły pracownik banku nie uwierzytelni tego zaświadczenia. Sprawa trafia więc w końcu do kierownika oddziału. Z opowiedzianej mi historii wiem, że w PKO BP są kierownicy oddziałów, którzy przybijają pieczątkę i piszą ‘zaświadczenie wydano’ i są tacy, którzy twierdzą, że nie leży to w ich kompetencji. A w ogóle to zaświadczenie w formie dokumentu elektronicznego (wydrukowanego) jest zgodne z Prawem Bankowym i procedurami PKO BP i oni nie widzą powodów do interwencji.

W opowiedzianej mi historii, Pan Nowak trafił w końcu do osoby o jeden szczebel powyżej kierownika oddziału (ten odmówił pomocy, twierdząc, że leży to poza jego kompetencjami). Manager wyższego szczebla bez większych problemów uwierzytelnił dokument, nie zapominając dodać, że 1) zaświadczenie jest zgodne z Prawem Bankowym i de facto nie potrzebuje uwierzytelnienia, 2) kierownik oddziału miał prawo odmówić przybicia pieczątki i podpisania się na zaświadczeniu.

Jeden tylko doradca finansowy, z którym rozmawiałem miał w ostatnim czasie kilku klientów, którzy stracili sporo czasu i nerwów by obejść biurokratyczną niekompatybilność największego i drugiego największego banku w Polsce.

Nie wiem, który bank w tym sporze ma rację. Wydaje się jednak jasne, że procedury biurokratyczne dwóch największych banków w Polsce znacząco utrudniają życie klientom. Myślę, że o problemie powinno się zawiadomić instytucję nadzorującą system bankowy w Polsce. Niech albo zmusi wszystkie banki do akceptowania zaświadczeń w formie dokumentu elektronicznego (ta opcja jest o tyle kontrowersyjna, że to zaświadczenie wydaje się banalnie łatwe do podrobienia) albo niech zmusi PKO BP to uwierzytelnienia tych dokumentów – przybicie pieczątki i napisanie ‘zaświadczenie wydano’ trwa 30 sekund.

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Rzadko, bardzo rzadko pozwalam sobie zagrać na bębnach populizmu więc nie zmarnuję, którą daje mi awantura o węgierski podatek bankowy. Myślę, że ‘węgierska lekcja’ powinna być bezwzględnie odrobiona w polskiej debacie o tym czy potrzebne są w Polsce narodowe (tytułowe ‘własne’) banki.

A wniosek z ‘węgierskiej lekcji’ jest taki: warto mieć niezależne od kapitału zewnętrznego instytucje finansowe – istnieje szansa, że gdy rząd podejmie decyzję, która dla dobra gospodarki zmniejszy zyski sektora finansowego, to nie pobiegną ze skargą do Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Unii Europejskiej. Lekcja numer dwa byłaby taka: warto prowadzić taką politykę budżetową by nie martwić się tym, że zagraniczne banki pobiegną ze skargą do MFW i UE. Innymi słowy, warto tak zarządzać finansami publicznymi by nie liczyć na pomoc instytucji międzynarodowych.

Sprawa musi być szokująca dla zachodnich obserwatorów, skoro Wall Street Journal opublikowała artykuł o tym, że węgierski bank OTP (taki odpowiednik polskiego PKO – zarówno pod względem pochodzenia kapitału jak i relatywnej wielkości) uznał, że choć nowy podatek bankowy wprowadzony przez węgierski rząd zmniejszy zyski banku to:

• nie zmniejszy akcji kredytowej
• będzie korzystny dla całej gospodarki i polityki fiskalnej

Tymczasem, prezes Erste Group Bank AG określił sposób wprowadzenia podatku bankowego jako ’nielogiczny, niebezpieczny i trudny do zaakceptowania’ i dodał, że jest to ‘populistyczna, nagła decyzja, którą wyrządzi gospodarce więcej złego niż dobrego’.

Warto podkreślić, że zmasowana, antywęgierska akcja lobbingowa zagranicznych banków zakończyła się przynajmniej połowicznym sukcesem ponieważ w weekend MFW i UE zawiesiły negocjacje z Węgrami w sprawie udostępnienia wartej 5,5 mld euro transzy z 20 mld euro pakietu pomocowego. Dlatego nie można zapominać o lekcji numer dwa.

Wreszcie, należy zauważyć, że zarówno w 2009 jak i w 2008 roku sektor bankowy na Węgrzech był zyskowny. W 2009 roku zyski wzrosły o 5% w porównaniu z poprzednim rokiem, do ponad 300 mld forintów.

W artykule w Financial Times wspomniano, że banki obawiają się, że inne rządy regionu walczące z deficytami budżetowymi skopiują pomysł węgierskiego rządu co odczują banki z dużą ekspozycją na regionu CEE. Co prawda, biorąc pod uwagę obecną politykę polskiego rządu (oraz pozycję Pana Bieleckiego wśród doradców ekonomicznych premiera Tuska), nie można oczekiwać, że w Polsce wprowadzony zostanie podatek bankowy – tym niemniej, zastanawiam się jak rozłożyłyby się opinie w tej sprawie.

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Nietrudno będzie czytelnikom bloga odgadnąć, że idea dodatkowego opodatkowania sektora finansowego przemawia do mnie z podwójną siłą. Po pierwsze, to interesujący sposób na zwiększenie dochodów budżetowych o niewielkim wpływie na aktywność gospodarczą. Po drugie, to fenomenalny sposób na prowadzenie skutecznej polityki regulacyjnej w sektorze finansowym.

Zacznijmy od punktu pierwszego. Naturalnie, dodatkowe opodatkowanie sektora finansowego polegać ma na opodatkowania aktywów a nie zysków. W grę wchodzi jeszcze podatek od transakcji finansowych, który także ma wiele zalet ale przynajmniej na razie nie jest on implementowany, w przeciwieństwie do podatku od aktywów. Otóż, najpoważniejszym argumentem przeciwko podatkowi jest obawa, że taki podatek osłabi akcję kredytową ponieważ pozbawi banki część kapitału. To celny argument. Pomija jednak fakt, że w większości państw słaba akcja kredytowa nie wynika obecnie z niewielkich możliwości kapitałowych banków. Jest ona wynikiem z jednej strony miejsca w cyklu kredytowym (delewarowania), nadzwyczajnej ostrożności części instytucji finansowych, które wolą pożyczać rządom, i niewielkiego zapotrzebowania na kredyty w wolno ożywiającej gospodarce.

Jak wysoki może być taki podatek? Na Węgrzech wprowadzono właśnie mega-podatek w wysokości 0,5% aktywów, który zapewnić ma budżetowi około 187 mld forintów dodatkowych dochodów. Stanowić to będzie około 1,5% wszystkich dochodów budżetowych. Będzie to więc niemal 0,7% PKB, czyli 1/5 planowanego na 2010 rok deficytu budżetowego. W Wielkiej Brytanii wprowadzono podatek w wysokości 0,04% aktywów (0,07% w 2011 roku). W USA rozważany jest podatek w wysokości 0,15% aktywów banków. Widzimy więc, że węgierski rząd zamierza nałożyć pokaźny podatek na węgierski sektor finansowy.

Niestety, nie mogę znaleźć szczegółowych informacji o charakterze węgierskiego podatku bankowego (już samo znalezienie informacji, że będzie to podatek od aktywów jest dosyć trudne) co ogranicza możliwość oceny węgierskiego podatku na podstawie kryterium impulsów, które tworzy dla sektora finansowego. Otóż, za pomocą podatku od aktywów w sektorze finansowym można bardzo efektywnie prowadzić politykę regulacyjną i pilnować stabilności w sektorze finansowym.

Pokazał to podatek bankowy wprowadzony w Wielkiej Brytanii. Teoretycznie, jest to podatek od aktywów banków. Praktycznie, opodatkowuje aktywa minus ubezpieczone depozyty i kapitał własny. W gruncie rzeczy jest to więc trochę podatek Pigou, który opodatkowuje zlewarowanie instytucji finansowych i negatywne efekty zewnętrze tego procesu. Co więcej, w brytyjskim modelu niższa stawka podatku przewidziana jest dla długoterminowego finansowania, wyższą stawka przewidziano dla kapitałów krótkoterminowych. Model brytyjski pokazuje więc stronę w jaką powinny iść podatki bankowe, by stać się inteligentnymi instrumentami projektowania stabilnego systemu finansowego.

Niestety, wygląda na to, że węgierski podatek ma głównie funkcje dochodotwórcze. Szkoda, w węgierskim systemie bankowym jest wiele rzeczy do naprawienia, zaczynając od monstrualnego (3/4) udziału kredytów denominowanych w walutach obcych na rynku hipotecznym. W tym miejscu, czytelnicy narzekający na KNF powinni przemyśleć skalę swoich pretensji.

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Too big to fail (TBTF -  zbyt wielkie by upaść) korporacje finansowe w USA mają się świetnie ponieważ stało się to przed czym przestrzegało wielu ekspertów. Gigantyczna pomoc rządu i FED, w której TARP jest jedynie wierzchołkiem góry lodowej, sprawiła, że TBTF są jeszcze większe i stanowią jeszcze większe zagrożenie dla stabilności gospodarczej.

Stało się tak dlatego, że interwencja rządu i FED stworzyła warunki ekonomiczne, w których TBTF mogły odzyskać rentowność. Banki, które nie miały łatwego dostępu do praktycznie nieograniczonego i darmowego strumienia pieniędzy z FED, a więc małe i średnie banki, wciąż są dalekie od zarabiania. Świetnie pokazuje to poniższe zestawienie, którego autorem jest Robert Lenzner z Forbes:

Za Forbes

Okazuje się, że sześć największych banków, Goldman Sachs, Bank of America, JP Morgan Chase, Morgan Stanley, Citigroup i Wells Fargo, zarobiło łącznie 51 mld USD w 2009 roku. Pozostałe 980 banków w USA, łącznie straciło w 2009 roku około 19 mld USD.

Skąd się wzięła tak olbrzymia dysproporcja pomiędzy wielkimi bankami a małymi i średnimi instytucjami? Proszę spojrzeć na zyski z transakcji przeprowadzanych na własny rachunek. Wielka Szóstka zanotowała w 2009 roku 51 mld USD zysku. W tym samym czasie dochody z handlu na własny rachunek (proprietary trading) wyniosły 59 mld USD. Stanowiło to 93% zysków z handlu na własny rachunek całego sektora bankowego w USA (wszystkich 986 instytucji).

Inne spojrzenie: 15 największych instytucji bankowych wygenerowało niemal 98% wszystkich zysków sektora z handlu na własny rachunek. Pozostałe 971 banków wygenerowało 2% zysków.

Proszę także zwrócić uwagę, że w przypadku Wielkiej Szóstki zyski z handlu na własny rachunek są wyższe niż zyski ogółem co prowadzi co stwierdzenia, że cała reszta biznesu tych banków przynosiła w 2009 roku stratę. Oczywiście, za tę stratę odpowiedzialne były odpisy od utraty wartości aktywów.

Trzeba jeszcze zauważyć, że handel na własny rachunek niekoniecznie musi oznaczać ‘spekulowanie na giełdzie’. Większość zysków w tym obszarze powstaje w segmencie instrumentów dłużnych i związane jest z faktem, że wielkie banki miały (i mają) dostęp do praktycznie nieoprocentowanych środków z programów pomocowych FED. Wykorzystywanie tych pieniędzy w celu inwestowania w bezpieczne instrumenty finansowe, na przykład obligacje skarbowe, jest źródłem gigantycznych zysków. W gruncie rzeczy, mamy w tym przypadku do czynienia z otwartym dokapitalizowaniem wielkich banków przez FED i rząd amerykański. Dodajmy, darmowym dla instytucji dokapitalizowaniem ponieważ banki nie emitują żadnych akcji w zamian za tę pomoc.

Najprawdopodobniej sprawdzą się więc ostrzeżenia wielu analityków, że z kryzysu finansowego TBTF wyjdą większe i mocniejsze. Innymi słowy, zamiast zneutralizować problem TBTF, ten problem został powiększony i zbierze swoje żniwo w przypadku kolejnego kryzysu finansowego.

Ukłony: Barry RitholtzNajnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Cytat dnia: 25.04.2010

W gmachach nowojorskich wielkich banków rozbrzmiewał w zeszłym tygodniu dziki dźwięk alarmu. Wielcy bankierzy przyglądali się sobie w złości i totalnemu zdziwieniu. Obydwie izby Kongresu przyjęły właśnie ustawę, która przynituje zarządzane przez nich instytucje do czegoś  co postrzegają jako monstrualny system gwarancji depozytów bankowych. Taki system, uważają, nie tylko obrabuje ich z zawodowej dumy ale także zdegraduje cały amerykański system bankowy do najniższej ligi. Mają poczucie, że depozyty zbudowane z ich dobrej opinii, na których tworzenie i ochronę poświęcili całe swoje życie, zostaną skonfiskowane przez rząd by zapłacić za pomyłki i nieuczciwość każdego małomiasteczkowego bankstera.

Time

Poniedziałek, 5 lipiec, 1933

Artykuł informuje, że wprowadzane w pojedynczych stanach gwarancje depozytów kończyły się porażkami i stratami, jeśli nie oczywistymi skandalami i upadkami, niszczyły moralną strukturę bankowości i służyły głównie jako bodziec do nieodpowiedzialnych zadań. Uczciwa bankowość była karana za nieuczciwą bankowość.

Artykuł przewiduje także, że duże banki wycofają się z systemu Rezerwy Federalnej co może się zakończyć upadkiem systemu bankowości centralnej w USA.

Ubezpieczenie depozytów bankowych było częścią tzw. Glass-Steagall bill (ustawy). Jej częściowe anulowanie pod koniec lat 90’ jest często wymieniane jako jedna z ważniejszych przyczyn kryzysu finansowego z latach 2007-2009.

Mój komentarz: cóż, niewiele się w propagandzie Wall Street zmieniło przez ostanie 80 lat. Każde działanie, każda legislacja, która ma potencjał choć trochę ograniczyć zyski Wall Street przedstawiana jest jak zamach na wolność gospodarczą. Ciągle stosuje się taktykę straszenia upadkiem systemu bankowego wskutek interwencji rządu. Tak na przykład było z ograniczeniem wynagrodzeń dla managerów instytucji, które otrzymały pomoc w ramach TARP. Miało to doprowadzić do masowego exodusu genialnych bankierów do instytucji niepodlegających ograniczeniu. Okazało się, że nic takiego nie miało miejsca.

Współczesnego czytelnika zdumiewać może widoczna w artykule z 1933 roku dychotomia ‘uczciwe, profesjonalne Wall Street’ kontra ’nieuczciwe, amatorsko zarządzane banki lokalne’. W tym względzie, sytuacja wygląda diametralnie inaczej w 2010 roku.

Zdaję sobie naturalnie sprawę, że wielu zwolenników radykalnego wolnego rynku, przeciwnych ubezpieczeniom depozytów, uzna tekst z Time za przykład perspektywicznego myślenia. Nie ma jednak istotnych dowodów wskazujących, że ubezpieczenie depozytów przyczyniło się do ostatniego kryzysu finansowego. Warto podkreślić, że bańka spekulacyjna na rynku nieruchomości mogła osiągnąć swoje gigantyczne rozmiary właśnie dlatego, że zasilały ją inne środki niż pieniądze z depozytów – rynek repo, SIV, sekurytyzacja. Te argumenty nie docierają oczywiście do sympatyków ruchu Tea Party ale to nie jest wina jakości argumentów.

Ja nie mam wątpliwości, że w systemie bankowym opartym na systemie rezerwy cząstkowej ubezpieczenia depozytów są potrzebne. Zniesienie ubezpieczenia depozytów mogłoby się odbyć tylko przy likwidacji bankowości opartej na rezerwie cząstkowej – takie działania rzeczywiście zlikwidowałyby moral hazard w bankowości. Rzecz w tym, że ze względu na potencjalne koszty, odejście od systemu rezerw cząstkowych wydaje się obecnie polityczno-ekonomiczną fantazją.

Ukłony dla Paula Kedrosky

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…