Niemal godzinna dyskusja o chińskim sektorze bankowym, którą możecie obejrzeć poniżej była dla mnie jedną najciekawszych i najbardziej inspirujących rzeczy, które w sierpniu znalazłem w Internecie. Carl Walter z JP Morgan i Victor Shih z Northwestern University dysponują spektakularną wiedzą o chińskim sektorze bankowym.

Z drugiej strony, podczas oglądania dyskusji cały czas kołatała mi w głowie myśl, którą najlepiej ubrał w zdanie jeden z komentatorów na blogu na Naked Capitalism: W Chinach rząd sprawuje pełną kontrolę nad bankami. W USA banki sprawują pełną kontrolę nad rządem. Z czego się cieszycie Panie Walter i Shih?

Najważniejszą rzeczą do zapamiętania z tej dyskusji jest liczba 98. Dokładnie 98% aktywów sektora finansowego kontroluje chiński rząd. Dlatego przedstawianie chińskiego modelu gospodarczego, z jego dynamicznym wzrostem, jako dowodu na sukces polityki wolnorynkowej jest szczytem ignorancji. Chiński rząd sprawuje pełną kontrolę na polityką kredytową, od wyznaczania stóp procentowych (w tym maksymalnego oprocentowania depozytów bankowych!) do konkretnych decyzji kredytowych na poziomie poszczególnych wniosków o inwestycje przemysłowe, mieszkaniowe czy infrastrukturalne.

Walter i Shih zwracają uwagę na kilka innych interesujących faktów:

• należy się spodziewać globalnych reperkusji potencjalnych problemów w chińskim sektorze finansowym ponieważ chińskie banki notowane są na giełdzie i znajdują się w portfelach ‘zachodnich’ funduszy inwestycyjnych i prowadzą operacje finansowe na całym świecie (ryzyko kontrahenta)
• skala poluzowania ilościowego (quantitative easing) w Chinach jest kompletnie ignorowana i być może to Bank Centralny Chin ponosi większą odpowiedzialność za wzrost cen surowców niż FED
• rekapitalizowanie chińskich banków zawsze przybierało formę drukowania pieniędzy
• Chiny są państwem o relatywnie dużej głębokości finansowej, relatywnie do chińskiego PKB per capita stosunek wartości aktywów finansowych do PKB jest wysoki (str.29)
• sytuacja, w której chiński rząd pozwala na to by z chińskim bankiem stało się to co z Lehman Brothers jest zupełnie wykluczona

W drugiej części Walter i Shih zwracają uwagę na kilku kluczowych faktów:

• w 2009 roku chińskie banki otrzymały ‘nakaz’ finansowania wszystkich inwestycji w środki trwałe zatwierdzonych przez komisję planowania (NDRC)
• poziom zadłużenia chińskich władz lokalnych jest drastycznie zaniżony (a wraz z nich poziom długu publicznego) ponieważ w inwestycjach infrastrukturalnych nie uczestniczą same władze lokalne lecz utworzone przez nie specjalne wehikuły inwestycyjne –   Local Government Financing Vehicles (LGFV), które mają status korporacji
• dekonsolidacja budżetu centralnego (wypchnięcie dużej części wydatków z Ministerstw Finansów) do władz lokalnych, agencji rządowych i banku z jednej strony pomaga elitom partyjnym i biznesowym zachowywać ufność w kompetencje rządu, a z drugiej strony ułatwia ukrywanie niespłacanych kredytów
• Chińczycy rozwiązali jeden z problemów stymulowania gospodarki (długi okres pomiędzy przygotowaniem projektów inwestycyjnych a ich realizacją) w ten sposób, że w 2009 zatwierdzali gotowe projekty, które w poprzednich latach nie uzyskały finansowana – rzecz w tym, że projekty te nie uzyskały finansowania z jakiś powodów
• wiele z tych inwestycji będzie nie będzie dysponować przepływami pieniężnymi wystarczającymi na obsługę długu
• oparcie chińskiej gospodarki o konsumpcję wewnętrzną jest o tyle trudne, że chiński wzrost gospodarczy finansowany jest depozytami chińskich gospodarstw domowych

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Świeża porcja linków na sobotę:

Czytałem kiedyś bardzo złośliwą opinię o Johnie Paulsonie: cały geniusz Paulsona sprowadza się do tego, że zatrudnił Paolo Pellegrini. Ostatnie wyniki funduszy Paulsona wydają się potwierdzać ten pogląd. Jego flagowy fundusz Advantage Plus stracił prawie 39% od początku 2011 roku. Nad Paulsoniem ciąży w 2011 roku jakieś fatum: był inwestorem w Sino-Forest, miał także duże pozycje na akcjach Hewlett-Packard i Bank of America.

Skoro już wspomniałem o Sino-Forest to wiele wskazuje na to, że racja w sporze Sin-Forest kontra Muddy Waters przesuwa się zdecydowanie w stronę kontrowersyjnego butiku analitycznego. Ontario Securities Commission zawiesiła obrót akcjami Sino-Forest i wezwała zarząd spółki do rezygnacji wskazując w raporcie, że istnieją podejrzenia co do przeszacowania przychodów i aktywów firmy i udziału managerów spółki w oszustwie finansowym.

Częściowe rozstrzygnięcie znalazła także inna sprawa opisywana przeze mnie na blogu. Wydano pierwsze wyroki w sprawie afery insider trading w funduszach Galleon Group zarządzanych przez Raja Rajaratnama. Na 30 miesięcy więzienia skazana została Danielle Chiesi. Raj Rajaratnam, który teoretycznie może zostać skazany na 205 lat więzienia, oczekuje jeszcze na wyrok. Chiesi była bohaterką kuriozalnej konferencji prasowej. Cóż, albo zmieszała alkohol z lekami uspokajającymi albo ma wiele wspólnego z współczesnymi pseudo-gwizdkami pokroju Panny Hilton:

Przy okazji polskiej fiksacji na punkcie ‘wydzierania z łóżek o 6 rano’: FBI w USA też preferuje poranne wizyty.

Wydarzeniem ostatniego tygodnia była rezygnacja Steve Jobsa z funkcji prezesa (CEO) Apple. New York Times napisał o designerskich zdolnościach Jobsa. GIGAOM zastanawiał się jak będzie wyglądać Apple pod przywództwem Tima Cooka. Digits opublikował najlepsze cytaty z wypowiedzi Jobsa. Mnie najbardziej spodobał się cytat z tekstu w NYT: Gdy reporter zapytał jakie badania rynkowe poprzedziły powstanie i-Pada, Steve Jobs odpowiedział: żadne, To nie jest zadanie konsumenta, by wiedział co chce.

Bespoke opublikował zaktualizowane dane o udziale największych rynków akcyjnych w globalnej kapitalizacji giełdowych spółek:

Za Bespoke

New York Times opublikował fenomenalny tekst o tym jak nowe technologie tworzą nowe rynki, które tworzą kolejne rynki. Rozwój e-handlu przyczynił się do rozwoju internetowych recenzji: książek, hoteli, sprzętu elektronicznego. Recenzje okazały się przydatne dla klientów i generowały dodatkowe dochody dla e-sprzedawców. Natychmiast zauważyli to specjaliści od reklamy i marketingu i Internet ‘zalany’ został ‘zamówionymi’ recenzjami. Skrzywienie w stronę entuzjastycznych recenzji zaczyna wypaczać sens istnienia systemu rekomendacji. Grupa naukowców opracowała więc algorytm wykrywający recenzje pisane na zamówienie (mimo, że pisane są przez ludzi, z krwi i kości).

Wykres dnia, specjalnie dla zwolenników tezy, że system finansowy nie jest przerośnięty względem realnej gospodarki:

Za Der Spiegel

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Przez dwa lata Ben Bernanke i kierowany przez niego FED robili wszystko by nie ujawnić wysokości pomocy, którą od FED otrzymały instytucje finansowe. Potrzeba było ustawy Kongresu i wyroku sądu by zmusić FED bo ujawnienia beneficjentów pomocy finansowej i jej wielkości.

Bloomberg opublikował dziś artykuł, w którym podsumował wartość nadzwyczajnej pomocy FED w szczytowym okresie kryzysu finansowego. Piątego grudnia 2008 roku FED, w ramach siedmiu różnych programów pomocowych, pożyczył korporacjom finansowym 1,2 biliona dolarów. To:

• mniej więcej tyle ile wynosi łączny dług hipoteczny wszystkich 6,5 mln Amerykanów, którzy mają obecnie problemy z obsługą swoich kredytów
• więcej niż łączne zyski wszystkich objętych gwarancją FDIC amerykańskich banków w całej pierwszej dekadzie XXI wieku
• 25 razy więcej niż szczytowy poziom pomocy FED po zamachu na WTC

W szczytowym okresie, różnym dla poszczególnych firm:

• Morgan Stanley pożyczał z FED 107 mld USD
• Citigroup pożyczał z FED 99,5 mld USD
• Bank of America pożyczał z FED 91 mld USD

Lista największych beneficjentów pomocy FED, wśród których bardzo dużo jest banków europejskich (stanowią połowę z 30 największych beneficjentów pomocy FED) znajduje się poniżej. Pełna lista dostępna jest na stronie Bloomberga.

Za Bloomberg

Bez cienia wątpliwości można powiedzieć, że bez publicznej pomocy FED, w postaci przekraczających bilion dolarów pożyczek, globalny system finansowy straciłby płynność, załamał się a majątek zgromadzony przez oligarchię finansową w znakomitej większości przestałby istnieć. Wall Street przetrwało tylko dzięki pomocy FED.

Warto podkreślić, że w tym czasie nie było absolutnie nikogo w sektorze prywatnym kto byłby w stanie i miałby odwagę pożyczyć takie kwoty bankom i innym instytucjom finansowym. Co więcej, FED nie dość, że pożyczał gdy nikt innego tego nie robił, to jeszcze czynił to na nierynkowych, preferencyjnych warunkach.

Na przykład oprocentowanie pożyczek w ramach Term Auction Facility wynosiło 1,1% przy porównywalnej stopie pożyczek międzybankowych na poziomie 3,8%. Ta różnica stanowi gigantyczne transfer publicznych pieniędzy do kieszeni oligarchii finansowej.

Zdumiewają, ujawnione przez Bloomberg, standardy FED w kwestii zabezpieczenia pożyczek. FED pozwalał by zabezpieczeniem były obligacje śmieciowe a nawet akcje.

FED deklaruje, że nie poniósł strat na żadnym z nadzwyczajnych programów pomocowych. Nie ma to żadnego znaczenia ponieważ sensem oskarżenia jest fakt, że FED wziął na siebie, a więc na wszystkich Amerykanów, gigantyczne ryzyko i nie zdecydował się pobrać za to stosownego wynagrodzenia. To działanie, było więc de facto transferem publicznych pieniędzy do oligarchii finansowej.

Ujawnione przez Bloomberg informacje powinny teoretycznie wywołać trzęsienie ziemi na Wall Street (z lawiną pozwów) z jeszcze jednego powodu. W czasie kryzysu finansowego zarządy korporacji finansowych z zimną krwią okłamywały akcjonariuszy zapewniając, że kierowane przez nie firmy nie mają problemów z płynnością finansową. Gdyby tak było nie musiałby korzystać z pomocowych programów FED.

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Jakiś czas temu grupa hiphopowa Insane Clown Posse kontrybuowała do internetowego zasobu memów fragmentem tekstu piosenki o cudownej naturze i skorumpowanej nauce, który brzmiał mniej więcej tak: cholerne magnesy, jak one działają? Mam wrażenie, że wielu całkiem mądrych ludzi zadaje obecnie podobne pytania w odniesieniu do polityki monetarnej prowadzonej w USA.

Na przykład Ryszard Trepczyński z Pioneer Pekao Investment Management w Debacie Parkietu, w świątecznym dodatku do piątkowego Parkietu powiedział: Być może bez drukowania pieniędzy w USA doszłoby tam do bardzo poważnej recesji, chociaż zapewne nikt do końca nie zdaje sobie sprawy z tego, jakie mogą być konsekwencje takiej polityki. Taka ekonomia, jakiej ja się całe życie uczyłem, zawsze mówiła, że niekontrolowany wzrost podaży pieniądza wywołuje wzrost inflacji. Teraz wszystko jest postawione na głowie. Najtęższe mózgi ekonomiczne nie są w stanie dokładnie stwierdzić, jak to się zakończy. Wypuściliśmy ‘krakena’ z klatki i zobaczymy co będzie się działo.

Zgadzam się z Panem Trepczyńskim w punkcie dotyczącym niepewności co do tego jak zakończy się eksperyment w polityce monetarnej prowadzonej przez FED. Nie sądzę jednak by istniały problemy z wyjaśnieniem tego co dzieje się teraz. Z ekonomicznego punktu widzenia nie ma nic nienormalnego w tym, że działania FED nie przełożyły się na wzrost inflacji. To zjawisko można wyjaśnić odwołując się do istniejącej teorii ekonomicznej.

Otóż, pomiędzy działaniami FED a inflacją, definiowaną jako wzrost ogólnego poziomu cen, znajdują się dwa fascynujące koncepty ekonomiczne: mnożnik kreacji pieniądza (money multiplier) oraz szybkość obiegu pieniądza (velocity of money – V). Zajmijmy się pierwszym z nich.

Większość postrzeganych jako proinflacyjne, działań FED polegało na kupowaniu papierów wartościowych (głównie obligacji – przede wszystkim rządowych i hipotecznych) na otwartym rynku. Zakupy FED zwiększały cenę tych walorów a więc zmniejszały rentowność a tym samym obniżały rynkowe stopy procentowe. Wielu ludzi nazywa działania FED drukowaniem pieniędzy. Nie będę wdawał się w bezowocną dyskusję o tym, czy FED drukuje pieniądze czy nie – wyjaśnię natomiast w jaki sposób się to odbywa. Otóż, kupując określone papiery wartościowe FED ‘płaci za nie’ powiększając wartość rachunku danej instytucji w FED. Każdy bank komercyjny ma swój rachunek w banku centralnym. Na tym rachunku zgromadzone są między innymi obowiązkowe rezerwy. Prowadząc quantitative easing FED po prostu dopisuje kolejne miliony dolarów na rachunkach banków komercyjnych w FED.

Otóż, te zapisy na rachunkach w FED rzeczywiście stanowią prawo do żądania realnych dolarów, które FED ma obowiązek dostarczyć. Kluczowe w poprzedni zdaniu jest słowo ‘prawo’. Banki komercyjne nie korzystają z tego prawa i zadowalają się posiadaniem wysokich rezerw w banku centralnym co wyraźnie widać na tym wykresie pokazującym bilans FED od strony pasywów:

Za Econbrowser

Tu w grę wchodzi mnożnik kreacji pieniądza. Teoretycznie MKP to zależność pomiędzy zmianą bazy monetarnej (pieniądza gotówkowego i rezerw banków komercyjnych w BC) a zmianą podaży pieniądza. Dwie rzeczy należy wiedzieć o MKP. Po pierwsze jest wartością zmienną. Po drugie, w obecnym systemie finansowym nie można go już definiować jako odwrotności rezerw obowiązkowych (1/re, gdzie re to stopa rezerw obowiązkowych). Dlaczego? Po pierwsze dlatego, że w większości systemów finansowych oficjalna stopa rezerw obowiązkowych albo nie istnieje (na przykład w Kanadzie) albo nie ma faktycznego znaczenia a efektywna stopa rezerw obowiązkowych zmierza do zera (na przykład w USA, co pokazuje poniższy wykres).

Za JP Morgan

Po drugie dlatego, że w specyficznych okolicznościach banki komercyjne mogą mieć powody by trzymać na rachunku w BC dużo więcej pieniędzy niż jest to wymagane. Dlaczego? Z dwóch powodów. Po pierwsze dlatego, że robienie czegokolwiek innego z tymi rezerwami (na przykład wykorzystanie ich do kreowania kredytów i depozytów w systemie finansowym więc do efektywnego zwiększania podaży pieniądza, która w XXI wieku ma miejscu w procesie wtórnej kreacji pieniądza przez banki komercyjne) wydaje się bankom zbyt ryzykowne. Po drugie dlatego, że od pewnego czasu rezerwy zgromadzone w FED są oprocentowane co znacznie obniżyło koszty alternatywne trzymania ponadobowiązkowych rezerw w banku centralnym.

Możemy to zobaczyć na wykresie, który pokaże zmianę rezerw banków komercyjnych w FED i zmianę depozytów na żądanie w bankach komercyjnych:

Za Economics One

Ten sam wykres w innej skali:

Za Twenty-Cent Paradigms

Co z tego wszystkiego wynika? Nie można dać się zwieść wykresom pokazującym gigantyczny wzrost bazy monetarnej w USA i komentatorom desperacko pytającym gdzie jest inflacja. Pomiędzy tymi dwoma zjawiskami jest mnożnik kreacji pieniądza:

Za JP Morgan

Zamierzam nadrobić trochę zaległości i opublikować w tym okresie kilka tekstów – warto więc zaglądać na bloga lub sprawdzić RSS. Oczywiście, rozumiem, że wielu z Was nie będzie miało na to czasu – w tym przypadku pozwolę sobie złożyć życzenia spokojnych Świąt, z dala od zmartwień o stabilność strefy euro, stan finansów publicznych w Polsce i tym podobne rzeczy, które na wystarczająco długiej linii czasu okażą się być bez znaczenia

Najnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…

Too big to fail (TBTF -  zbyt wielkie by upaść) korporacje finansowe w USA mają się świetnie ponieważ stało się to przed czym przestrzegało wielu ekspertów. Gigantyczna pomoc rządu i FED, w której TARP jest jedynie wierzchołkiem góry lodowej, sprawiła, że TBTF są jeszcze większe i stanowią jeszcze większe zagrożenie dla stabilności gospodarczej.

Stało się tak dlatego, że interwencja rządu i FED stworzyła warunki ekonomiczne, w których TBTF mogły odzyskać rentowność. Banki, które nie miały łatwego dostępu do praktycznie nieograniczonego i darmowego strumienia pieniędzy z FED, a więc małe i średnie banki, wciąż są dalekie od zarabiania. Świetnie pokazuje to poniższe zestawienie, którego autorem jest Robert Lenzner z Forbes:

Za Forbes

Okazuje się, że sześć największych banków, Goldman Sachs, Bank of America, JP Morgan Chase, Morgan Stanley, Citigroup i Wells Fargo, zarobiło łącznie 51 mld USD w 2009 roku. Pozostałe 980 banków w USA, łącznie straciło w 2009 roku około 19 mld USD.

Skąd się wzięła tak olbrzymia dysproporcja pomiędzy wielkimi bankami a małymi i średnimi instytucjami? Proszę spojrzeć na zyski z transakcji przeprowadzanych na własny rachunek. Wielka Szóstka zanotowała w 2009 roku 51 mld USD zysku. W tym samym czasie dochody z handlu na własny rachunek (proprietary trading) wyniosły 59 mld USD. Stanowiło to 93% zysków z handlu na własny rachunek całego sektora bankowego w USA (wszystkich 986 instytucji).

Inne spojrzenie: 15 największych instytucji bankowych wygenerowało niemal 98% wszystkich zysków sektora z handlu na własny rachunek. Pozostałe 971 banków wygenerowało 2% zysków.

Proszę także zwrócić uwagę, że w przypadku Wielkiej Szóstki zyski z handlu na własny rachunek są wyższe niż zyski ogółem co prowadzi co stwierdzenia, że cała reszta biznesu tych banków przynosiła w 2009 roku stratę. Oczywiście, za tę stratę odpowiedzialne były odpisy od utraty wartości aktywów.

Trzeba jeszcze zauważyć, że handel na własny rachunek niekoniecznie musi oznaczać ‘spekulowanie na giełdzie’. Większość zysków w tym obszarze powstaje w segmencie instrumentów dłużnych i związane jest z faktem, że wielkie banki miały (i mają) dostęp do praktycznie nieoprocentowanych środków z programów pomocowych FED. Wykorzystywanie tych pieniędzy w celu inwestowania w bezpieczne instrumenty finansowe, na przykład obligacje skarbowe, jest źródłem gigantycznych zysków. W gruncie rzeczy, mamy w tym przypadku do czynienia z otwartym dokapitalizowaniem wielkich banków przez FED i rząd amerykański. Dodajmy, darmowym dla instytucji dokapitalizowaniem ponieważ banki nie emitują żadnych akcji w zamian za tę pomoc.

Najprawdopodobniej sprawdzą się więc ostrzeżenia wielu analityków, że z kryzysu finansowego TBTF wyjdą większe i mocniejsze. Innymi słowy, zamiast zneutralizować problem TBTF, ten problem został powiększony i zbierze swoje żniwo w przypadku kolejnego kryzysu finansowego.

Ukłony: Barry RitholtzNajnowsze komentarze:

• Whiskeyjack – @ Trystero i Poszi
  nawiązując do pytania autora wyrazonego na końcu…
• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…