Świeża porcja linków na sobotę:

Kolejny słaby raport z amerykańskiego rynku pracy. Amerykańska gospodarka stworzyła 0, słownie: zero, miejsc pracy w sierpniu. 17 000 miejsc pracy utworzonych przez sektor prywatny zostało zneutralizowane przez 17 000 etatów obciętych w sektorze rządowych. Należy jednak pamiętać, że obraz zdeformowany został przez strajk w sektorze telekomunikacyjnym, który tymczasowo ‘zlikwidował’ 45 000 etatów. Raport został omówiony między innymi na blogu:

• Calculated Risk
• FT Alphaville
• Big Picture

Na co warto zwrócić uwagę:

• zmniejszyła się przeciętna liczba godzin pracy w tygodniu
• liczba miejsc pracy tymczasowej zwiększyła się zaledwie o 5 000
• REALNE tygodniowe zarobki Amerykanów wykazują rok do roku ujemną (-0,1%) dynamikę
• po raz kolejny pojawiła się różnica pomiędzy danymi z  Establishment Survey (0 nowych miejsc pracy w sierpniu) i Household Survey (330 tysięcy nowych miejsc pracy w sierpniu)

O metodologii raportu z amerykańskiego rynku pracy pisałem na blogu – I cześć, II część.

Na blogu Trystero.pl umieściłem raport analityczny Goldman Sachs z 16 sierpnia 2011 roku, w którym strateg Goldmana, Alan Brazil, przedstawia bardzo pesymistyczną wizję rynku finansowego. Raport skupia się na problemach sektora finansowego w Europie i potencjalnym spowolnieniu w Chinach. Brazil sugeruje, że europejskie banki potrzebują nawet bilion euro dofinansowania. To astronomiczna suma – pięć razy wyższa od szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Warto zapoznać się z 54 stronami wykresów, tabel i komentarzy.

Zastanawialiście się jak wygląda 1300 ton złota? Reporter CNBC, Bob Pisani, odwiedził z kamerą skarbiec, w którym największy fundusz rynku złota SPDR Gold Shares (inwestuje w fizyczne złoto w sztabkach) przechowuje warte około 70 mld USD złoto. SDPR GLD to jeden z dwóch największych pod względem wartości aktywów ETF-ów na świecie. Rywalizuje z funduszem SPDR S&P 500 o pierwszą pozycję i przez pewien okres w sierpniu wysunął się na pozycję lidera. Obejrzyjcie reportaż poniżej:

W sprawie Włoch nie można lekceważyć ryzyka politycznego. Premier Silvio Berlusconi powiedział w jednej z rozmów podsłuchanych przez włoski wymiar sprawiedliwości: Za kilka miesięcy skoncentruję się na swoich prywatnych interesach, z jakiegoś innego miejsca, więc wyjadę z tego gównianego kraju, który przyprawia mnie o mdłości. Pytanie brzmi: czy uważacie, że premier rządu odznaczający się takim nastawieniem jest w stanie przeprowadzić rzetelną konsolidację fiskalną?

Na Węgrzech wprowadzono podatek od ‘złych kalorii’. Cytuję: Rząd premiera Viktora Orbana tłumaczy, że chce zmienić nawyki żywieniowe Węgrów, który spożywają za dużo tłuszczu, soli i cukru, co wywołuje liczne choroby.

Wysokość podatku to 5 forintów od litra słodzonego napoju, 250 forintów od litra napoju energetyzującego i 100-200 forintów od kilograma herbatników i ciast; jedno  euro to 270 forintów.

Wcześniej Orbam de facto znacjonalizował prywatne fundusze emerytalne i wprowadził podatek bankowy. To niewiarygodne, ale ten bohater polskiej ‘prawicy’ realizuje wiele radykalnych postulatów europejskiej czy amerykańskiej ‘lewicy’.

Świetny tekst Jamesa Hamiltona o tym czy za hossę na rynku ropy naftowej w latach 2005-2008 odpowiadają czynniki fundamentalne czy aktywność spekulacyjna, przede wszystkim inwestycje funduszy indeksowych.

Rysunek dnia (za M.U.): także Superman miałby problemy z nową polityką ‘anonimowości’ Google+:

Za Joy of Tech

• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…
• Jankomuzykant – @Trystero

  „AGW jest poważnie traktowane i udowodniony (nie będę dyskutował o…

Gdy ostatnim razem pisałem o Węgrzech, rzecznik węgierskiego rządu ostrzegał rynki finansowe słowami: Mówienie o niewypłacalności naszego kraju nie jest przesadą. Wczoraj i dziś Węgry znów trafiły na czołówki globalnych mediów finansowych. Tym razem za sprawą ultimatum, które węgierski premier postawił obywatelom państwa, którym zarządza.

Otóż, węgierski rząd zamierza przejąć warte około 14,6 mld USD aktywa prywatnych funduszy emerytalnych (PFE) i włączyć je do finansów publicznych. Każdy uczestnik funduszy, który zdecyduje się kontynuować oszczędzanie w prywatnym sektorze utraci 24% swojej pensji, którą jego pracodawca przekazuje na konto funduszy. Tę część kontrybucji emerytalnej przejmie państwa. Na konto oszczędzającego państwo przekazywać będzie 10% pensji, którą przekazuje na fundusz emerytalny sam pracownik. Przejęcie przez państwa ponad 2/3 kontrybucji emerytalnych nie nałoży na państwo zobowiązania do wypłaty emerytury.

Uciekając się więc do odrobiny populizmu, możemy stwierdzić, że węgierski rząd powiedział swoim obywatelom, że albo przeniosą się do rządowego systemu emerytalnego albo rząd ‘rabować będzie’ 2/3 ich składki emerytalnej. Nie trudno się więc dziwić, że analitycy porównali Węgry do Argentyny, która kilka lat znacjonalizowała system emerytalny.

Reakcja rynków finansowych była łatwa do przewidzenia: forint mocno osłabił się do euro, na budapesztańskim parkiecie nastąpiły wyraźne 3% spadki, wzrosła rentowność obligacji, agencje ratingowe dały do zrozumienia, że przygotowują się do cięcia węgierskiego ratingu kredytowego. Ta ostatnia kwestia jest o tyle interesująca, że Węgry są już bardzo blisko ratingu śmieciowego.

Swoje ‘trzy grosze’ dołożyli analitycy. Simon Quijano-Evans z Cheuvreux napisał, że biorąc pod uwagę kompletną nieprzewidywalność procesu decyzyjnego węgierskiego rządu zdecydowaliśmy się rekomendować wycofywanie się z węgierskich aktywów finansowych. David Nemeth z ING napisał, że mamy do czynienia z efektywną nacjonalizacją prywatnych funduszy emerytalnych. To koszmarny scenariusz.

Węgierski przypadek jest o tyle interesujący, że dyskusja o przyszłości systemu emerytalnego toczy się także w Polsce. Myślę, że reakcja rynków na to co się dzieje na Węgrzech powinna być ważnym determinantem decyzji polskiego rządu.

Sytuacja jest skomplikowana. Z jednej strony istnieje egzekwowany przez machinę państwową przymus uczestnictwa w OFE, które około 60% aktywów inwestują w obligacje rządowe. Wcześniej jednak zabierają jednorazowo ponad 3% składki emerytalnej oraz corocznie około 0,5% wartości aktywów. Rozumiem więc przedstawicieli rządu, którzy argumentują, że ta sytuacja jest absurdalna. Równie dobrze rząd może emitować specjalne obligacje emerytalne, które trafiałyby na indywidualne konta emerytalne. Przecież tutaj nie trzeba żadnego pośrednika – wystarczy dobry system komputerowy.

Z drugiej strony wykonanie ruchu podobnego do tego, który wykonał rząd w Budapeszcie zniszczy całą ideę indywidualnego oszczędzania na emeryturę. Zirytuje też rynki finansowe. Co więcej, korzyść z przejęcia kontroli na aktywami emerytalnymi jest czysto iluzoryczna, statystyczna. Myślę więc, że najlepiej byłoby gdyby rząd wykorzystał całe zamieszanie do wymuszenia likwidacji opłaty wstępnej, obniżenia opłaty za zarządzanie do 0,4%, może 0,3% aktywów rocznie. Wtedy niepotrzebny byłby nawet zakaz akwizycji – po prostu OFE nie miałyby na nią pieniędzy.

Niestety moja propozycja niesie spore korzyści dla oszczędzających, spore straty dla OFE i niewielkie zyski dla rządu – prędzej więc spodziewałbym się wyboru Yeti na prezydenta Mrągowa niż takiej postawy rządu Tuska. Najbardziej prawdopodobne wydaje się ‘przehandlowanie’ obligacji emerytalnych za pozostawienie mafijnie wysokich opłat na niezmienionych poziomie. Rząd dostanie swoją statystyczna ulgę a OFE swoje oligopolistyczne przywileje.

Najnowsze komentarze:

• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…
• Jankomuzykant – @Trystero

  „AGW jest poważnie traktowane i udowodniony (nie będę dyskutował o…

Rzadko, bardzo rzadko pozwalam sobie zagrać na bębnach populizmu więc nie zmarnuję, którą daje mi awantura o węgierski podatek bankowy. Myślę, że ‘węgierska lekcja’ powinna być bezwzględnie odrobiona w polskiej debacie o tym czy potrzebne są w Polsce narodowe (tytułowe ‘własne’) banki.

A wniosek z ‘węgierskiej lekcji’ jest taki: warto mieć niezależne od kapitału zewnętrznego instytucje finansowe – istnieje szansa, że gdy rząd podejmie decyzję, która dla dobra gospodarki zmniejszy zyski sektora finansowego, to nie pobiegną ze skargą do Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Unii Europejskiej. Lekcja numer dwa byłaby taka: warto prowadzić taką politykę budżetową by nie martwić się tym, że zagraniczne banki pobiegną ze skargą do MFW i UE. Innymi słowy, warto tak zarządzać finansami publicznymi by nie liczyć na pomoc instytucji międzynarodowych.

Sprawa musi być szokująca dla zachodnich obserwatorów, skoro Wall Street Journal opublikowała artykuł o tym, że węgierski bank OTP (taki odpowiednik polskiego PKO – zarówno pod względem pochodzenia kapitału jak i relatywnej wielkości) uznał, że choć nowy podatek bankowy wprowadzony przez węgierski rząd zmniejszy zyski banku to:

• nie zmniejszy akcji kredytowej
• będzie korzystny dla całej gospodarki i polityki fiskalnej

Tymczasem, prezes Erste Group Bank AG określił sposób wprowadzenia podatku bankowego jako ’nielogiczny, niebezpieczny i trudny do zaakceptowania’ i dodał, że jest to ‘populistyczna, nagła decyzja, którą wyrządzi gospodarce więcej złego niż dobrego’.

Warto podkreślić, że zmasowana, antywęgierska akcja lobbingowa zagranicznych banków zakończyła się przynajmniej połowicznym sukcesem ponieważ w weekend MFW i UE zawiesiły negocjacje z Węgrami w sprawie udostępnienia wartej 5,5 mld euro transzy z 20 mld euro pakietu pomocowego. Dlatego nie można zapominać o lekcji numer dwa.

Wreszcie, należy zauważyć, że zarówno w 2009 jak i w 2008 roku sektor bankowy na Węgrzech był zyskowny. W 2009 roku zyski wzrosły o 5% w porównaniu z poprzednim rokiem, do ponad 300 mld forintów.

W artykule w Financial Times wspomniano, że banki obawiają się, że inne rządy regionu walczące z deficytami budżetowymi skopiują pomysł węgierskiego rządu co odczują banki z dużą ekspozycją na regionu CEE. Co prawda, biorąc pod uwagę obecną politykę polskiego rządu (oraz pozycję Pana Bieleckiego wśród doradców ekonomicznych premiera Tuska), nie można oczekiwać, że w Polsce wprowadzony zostanie podatek bankowy – tym niemniej, zastanawiam się jak rozłożyłyby się opinie w tej sprawie.

Najnowsze komentarze:

• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…
• Jankomuzykant – @Trystero

  „AGW jest poważnie traktowane i udowodniony (nie będę dyskutował o…

Nietrudno będzie czytelnikom bloga odgadnąć, że idea dodatkowego opodatkowania sektora finansowego przemawia do mnie z podwójną siłą. Po pierwsze, to interesujący sposób na zwiększenie dochodów budżetowych o niewielkim wpływie na aktywność gospodarczą. Po drugie, to fenomenalny sposób na prowadzenie skutecznej polityki regulacyjnej w sektorze finansowym.

Zacznijmy od punktu pierwszego. Naturalnie, dodatkowe opodatkowanie sektora finansowego polegać ma na opodatkowania aktywów a nie zysków. W grę wchodzi jeszcze podatek od transakcji finansowych, który także ma wiele zalet ale przynajmniej na razie nie jest on implementowany, w przeciwieństwie do podatku od aktywów. Otóż, najpoważniejszym argumentem przeciwko podatkowi jest obawa, że taki podatek osłabi akcję kredytową ponieważ pozbawi banki część kapitału. To celny argument. Pomija jednak fakt, że w większości państw słaba akcja kredytowa nie wynika obecnie z niewielkich możliwości kapitałowych banków. Jest ona wynikiem z jednej strony miejsca w cyklu kredytowym (delewarowania), nadzwyczajnej ostrożności części instytucji finansowych, które wolą pożyczać rządom, i niewielkiego zapotrzebowania na kredyty w wolno ożywiającej gospodarce.

Jak wysoki może być taki podatek? Na Węgrzech wprowadzono właśnie mega-podatek w wysokości 0,5% aktywów, który zapewnić ma budżetowi około 187 mld forintów dodatkowych dochodów. Stanowić to będzie około 1,5% wszystkich dochodów budżetowych. Będzie to więc niemal 0,7% PKB, czyli 1/5 planowanego na 2010 rok deficytu budżetowego. W Wielkiej Brytanii wprowadzono podatek w wysokości 0,04% aktywów (0,07% w 2011 roku). W USA rozważany jest podatek w wysokości 0,15% aktywów banków. Widzimy więc, że węgierski rząd zamierza nałożyć pokaźny podatek na węgierski sektor finansowy.

Niestety, nie mogę znaleźć szczegółowych informacji o charakterze węgierskiego podatku bankowego (już samo znalezienie informacji, że będzie to podatek od aktywów jest dosyć trudne) co ogranicza możliwość oceny węgierskiego podatku na podstawie kryterium impulsów, które tworzy dla sektora finansowego. Otóż, za pomocą podatku od aktywów w sektorze finansowym można bardzo efektywnie prowadzić politykę regulacyjną i pilnować stabilności w sektorze finansowym.

Pokazał to podatek bankowy wprowadzony w Wielkiej Brytanii. Teoretycznie, jest to podatek od aktywów banków. Praktycznie, opodatkowuje aktywa minus ubezpieczone depozyty i kapitał własny. W gruncie rzeczy jest to więc trochę podatek Pigou, który opodatkowuje zlewarowanie instytucji finansowych i negatywne efekty zewnętrze tego procesu. Co więcej, w brytyjskim modelu niższa stawka podatku przewidziana jest dla długoterminowego finansowania, wyższą stawka przewidziano dla kapitałów krótkoterminowych. Model brytyjski pokazuje więc stronę w jaką powinny iść podatki bankowe, by stać się inteligentnymi instrumentami projektowania stabilnego systemu finansowego.

Niestety, wygląda na to, że węgierski podatek ma głównie funkcje dochodotwórcze. Szkoda, w węgierskim systemie bankowym jest wiele rzeczy do naprawienia, zaczynając od monstrualnego (3/4) udziału kredytów denominowanych w walutach obcych na rynku hipotecznym. W tym miejscu, czytelnicy narzekający na KNF powinni przemyśleć skalę swoich pretensji.

Najnowsze komentarze:

• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…
• Jankomuzykant – @Trystero

  „AGW jest poważnie traktowane i udowodniony (nie będę dyskutował o…

Fascynujące rzeczy dzieją się na Węgrzech. Po ośmiu latach rządów socjalistów władzę przejął prawicowy Fidesz. Jedną z pierwszych powyborczych decyzji Fideszu było powołanie komisji śledczej, której celem było odkrycie manipulacji księgowych (zaniżających węgierski dług i deficyt budżetowy), których miał się dopuścić socjalistyczny rząd.

Premier Węgier, Victor Orban i inni politycy Fidesz sugerowali, że gospodarka i finanse publiczne Węgier są w dużo gorszym stanie niż pokazują to oficjalne statystyki. Praktycznie do czwartku zachowanie polityków Fideszu nie odbiegało od ‘tradycyjnego zrzucania winy na poprzedni rząd’, które w przypadku Węgier ma zresztą silne podstawy.

Myślę jednak, że w piątek rzecznik węgierskiego rządu, Peter Szijjarto, przekroczył granicę oddzielającą ‘uprawianie polityki’ od ‘szkodzenia państwu’. Szijjarto powiedział między innymi (cytuję za Parkietem):

Węgry znajdują się w krytycznej sytuacji, gdyż poprzedni rząd manipulował statystykami oraz kłamał na temat stanu gospodarki kraju.

Mówienie o niewypłacalności naszego kraju nie jest przesadą.

Wcześniej, wiceprzewodniczący Fidesz powiedział:

Węgry mają małe szanse na uniknięcie kryzysu, w jaki wpadła Grecja.

W piątek węgierska giełda spadała nawet 8% by zakończyć dzień na poziomie -3,3%. Forint osłabił się 2% do euro. Koszt CDS na węgierskie obligacje wzrósł o 100 punktów bazowych do 430 pb.

Wielokrotnie powtarzałem, że państwa czy korporacje nie bankrutują z powodu negatywnych raportów analitycznych czy katastroficznych wypowiedzi. Przyczyny niewypłacalności zawsze leżą w bilansie.

Stwierdziwszy to co powyżej, muszę wyrazić bezgraniczne zdumienie sytuacją, w której rzecznik rządu sugeruje rynkom, że niewypłacalność państwa jest realnym scenariuszem. Tym bardziej, że sytuacja Węgier nie specjalnie pozwala mówić o groźbie niewypłacalności. Węgierski dług publiczny stanowi około 78% PKB (przy 125% w Grecji). Co więcej, krótkoterminowe zobowiązania zewnętrzne węgierskiego rządu to zaledwie 2,4% PKB (dług w walutach obcych, który musi być spłacony w okresie roku) czyli 2,6 mld euro. Przy czym węgierski rząd dysponuje jeszcze 12 mld euro z linii kredytowej IMF z 2008 roku. Trudno więc mówić o ryzyku niewypłacalności.

Potwierdzają to zresztą unijni politycy i rynkowi analitycy. Komisarz do spraw Ekonomicznych i Monetarnych powiedział, że węgierska gospodarka jest na drodze do ożywienia i pokazała pierwsze oznaki siły w pierwszym kwartale 2010 roku i w związku z tym wszelkie opinie o możliwej niewypłacalności są mocno przesadzone.

Postawę rzecznika rządu krytykują analitycy (cytuję za Parkietem):  Nie wspomina się o możliwości bankructwa kraju, jeśli jest się przedstawicielem rządu. Rynek jest szczególnie wyczulony na takie komentarze. Węgierska waluta znalazła się pod presją, co znaczy, że bank centralny może zostać zmuszony podnieść stopy, by jej bronić. To Timothy Ash z RBS.

Sytuacja na Węgrzech jest obecnie dużo lepsza niż w Grecji, ale wypowiedzi przedstawicieli rządu zdołały poważnie wystraszyć inwestorów. To Nigel Rendell z Royal Bank of Canada.

Mamy więc trzy możliwości. Pierwsza: rzecznik rządu zagalopował się w walce politycznej. Druga: węgierski rząd próbuje słownie zdewaluować forinta by poprawić konkurencyjność węgierskiego eksportu, na którym opiera się w dużym stopniu naddunajska gospodarka. Trzecia: wypowiedzi rzecznika rządu są elementem negocjacji z Komisją Europejską, w których węgierski rząd dąży do złagodzenia oszczędności budżetowych (tak sugeruje Parkiet – ale ta hipoteza nie ma większego sensu ponieważ wypowiedzi Szijjarto wskazują na konieczność cięć budżetowych).

W gruncie rzeczy, wszystkie trzy możliwości w nienajlepszym świetle stawiają komunikację węgierskiego rządu z rynkiem finansowym. W przypadku drugiego scenariusza problemem jest ekspozycja sektora prywatnego na denominowany w walutach obcych dług (60% kredytów hipotecznych i kredytów korporacyjnych jest denominowana w walucie obcej). Innymi słowy, osłabienie forinta bardzo dobre dla węgierskiego eksportu jest fatalne dla węgierskiego popytu wewnętrznego ponieważ zwiększa koszty obsługi zadłużenia. Jeszcze raz ukazuje się piękno ekonomii: każde równanie ma dwie strony. Pokazuje to poniższy wykres, na którym przedstawiono na OY wielkość eksportu jako odsetek PKB, a na OX zagraniczne zobowiązania państwa (prywatne i publiczne):

Za Van Eck Global

• Poszi – @karroryfer,

  AGW to nie jest teoria, tylko zestaw teorii. Można to…

• ktos – Ja mam pytanie luźno zwiazane z tematem: Zakładajac że zostanie…
• karroryfer – Nie jestem specjalistą od AGW ale mam jednak uwagę (do…
• xxx – @Mergiel
  Przy prywatyzowaniu wspólnego pastwiska też mogą się znaleźć hodowcy, którzy…
• Mergiel – To jest problem wspólnego pastwiska, którego nie da się sprywatyzować:…
• Jankomuzykant – @Trystero

  „AGW jest poważnie traktowane i udowodniony (nie będę dyskutował o…