We wrześniu 2012 roku zwróciłem uwagę na raport OECD zatytułowany Education at a Glance 2012. W badaniu tym zainteresowały mnie analizy szacujące ekonomiczną wartość wykształcenia.

Zainteresowała mnie także inna część raportu: dotyczącą warunków pracy nauczycieli. Dane zebrane przez OECD wydadzą się chyba bardzo zaskakujące.

Wynika z nich bowiem, że nauczyciele w Polsce spędzają na uczeniu dzieci najmniej czasu wśród wszystkich państw OECD z wyjątkiem Grecji (wykres pokazuje średnią z trzech stopni edukacji (podstawowego, średniego niższego i średniego wyższego):

Za OECD

Za OECD

Proszę zwrócić uwagę, że dane te pokazują ilość godzin przeznaczaną przez przeciętnego nauczyciela na uczenie w klasie i nie obejmują innych obowiązków w szkole oraz czasu poświęcanego w domu na przygotowanie się do lekcji, sprawdzanie testów i zadań domowych i tak dalej (definicje znajdują się na stronie 479 raportu).

W raporcie znajdują się dane na temat całkowitego, ustawowego czasu pracy nauczycieli – nie obejmują one jednak wszystkich państw OECD. Zebrałem te dane na poniższym wykresie, który pokazuje średnią z trzech stopni edukacji:

praca nauczyciela - godzin rocznie

Badacze z OECD zebrali też dane na temat ilości godzin, które nauczyciele mają obowiązek przepracować w szkole (na terenie szkoły) i który obejmuje czas nauczania i inne obowiązki. Na wykresie pokazano średnią z trzech stopni nauczania:

Za OECD

Za OECD

Jeśli do zebranych przez OECD danych nie wkradły się w błędy to wynika z nich, że nauczyciele w Polsce mają pod względem ilości czasu pracy jedne z lepszych warunków w OECD. Całkowity czas pracy znajduje się poniżej średniej dla OECD a przy tym nauczyciele w Polsce otrzymali olbrzymią autonomię. Z całkowitego czasu pracy zaledwie 1/3 muszą poświęcać na nauczanie w klasach a 2/3 mogą wykorzystać na przygotowanie się do tego zadania.

Proszę zwrócić uwagę, że nie krytykuję tego stanu rzeczy. Uważam, że inwestycja w efektywny system edukacyjny, który buduje kapitał ludzki, może być bardzo korzystnym społecznie sposobem wydawania pieniędzy publicznych. Dostępne badania, które omawiałem na blogu, pokazują, że jakość pracy nauczycieli może mieć ogromną wartość przekładającą się na wyższe wynagrodzenia nauczanych przez nich dzieci w wieku dorosłym.

Być może stworzenie korzystnych warunków pracy nauczycieli jest jednym z działań prowadzących do powstania efektywnego systemu edukacji w Polsce.